Maagpijn

Maagpijn is pijn bovenin je buik. Bij maagklachten heb je meestal een of meer van drie dingen. Dat zijn die maagpijn, een branderig gevoel achter je borstbeen (brandend maagzuur), of zuur eten en drinken dat uit je maag in je keel of mond komt. Meestal gaat het vanzelf weer over. Je kunt zelf een aantal dingen doen, en er is een vaste volgorde in de medicijnen die kunnen helpen.

Wat merk je bij maagpijn?

Je kunt deze klachten los van elkaar hebben, en ook alle drie tegelijk. De eerste is pijn bovenin je buik, oftewel maagpijn. De tweede is pijn of een branderig gevoel achter je borstbeen, wat brandend maagzuur heet. De derde is zuur eten of drinken dat vanuit je maag in je keel of mond komt.

Die maagpijn kan ’s nachts erger worden, en na het eten juist minder of juist erger. De twee andere klachten merk je bijvoorbeeld als je bukt of gaat liggen na het eten.

Verder kun je last hebben van een opgeblazen gevoel, misselijkheid, overgeven, snel een vol gevoel bij het eten, of een pijnlijk of branderig gevoel in je keel. Thuisarts brengt maagpijn en brandend maagzuur samen onder één noemer: maagklachten.

Waardoor krijg je maagpijn?

Je kunt last van je maag hebben door veel dingen: wat je eet en drinkt, druk op je buik, medicijnen, een maagzweer, of een maag die langzamer werkt. Van roken, alcohol en frisdrank met prik kun je last krijgen, en ook van vet of pittig eten, ui, chocola, pepermunt of zuur fruit.

Meer druk op je buik maakt het makkelijker dat eten omhoog komt. Die druk kan komen door overgewicht, door hoesten of door zwangerschap.

Ook van veel medicijnen kun je last van je maag krijgen. Slik je pijnstillers tegen ontstekingen zoals ibuprofen of diclofenac, dan is de kans groot dat je daardoor last van je maag hebt. Thuisarts noemt daarnaast onder meer medicijnen tegen bacteriën (antibiotica), medicijnen tegen depressie, het diabetesmiddel metformine, medicijnen tegen hoge bloeddruk, de plaspil spironolacton, sterke ontstekingsremmers zoals prednison, en bepaalde bloedverdunners. Kijk ook op de verpakking wanneer je het middel moet slikken, want misschien slik je het niet op de goede tijd. Gebruik je een van die middelen en heb je last van je maag: stop er niet zelf mee, maar bespreek het met je huisarts of apotheker.

Soms zit er iets anders achter. Een maagzweer bijvoorbeeld, die meestal ontstaat door pijnstillers zoals ibuprofen of door de maagbacterie. Je kunt ook last hebben doordat je maag langzamer werkt, of doordat de spier tussen je maag en slokdarm wat slapper is. Een middenrifbreuk kan het ook geven: de bovenkant van je maag steekt dan een beetje boven het middenrif uit.

Heel soms komt maagpijn door maagkanker. Wat de oorzaak bij jou is, kun je hier niet uit opmaken: alleen een (huis)arts kan dit vaststellen.

Wat kun je zelf doen?

Probeer deze adviezen 3 weken. Je kunt daarbij ook een maagmedicijn proberen als je wilt: een maagzuurbinder zonder recept. Die slik je 2 weken en dan stop je ermee. De adviezen blijven ook dan gelden. Gaat het na die 3 weken niet beter, maak dan een afspraak bij je huisarts.

• Slik geen pijnstillers zoals ibuprofen en naproxen (NSAID’s). Wil je af en toe een pijnstiller, neem dan paracetamol. Daarvan krijg je geen last van je maag. Moet je die pijnstillers door een ziekte slikken, bespreek dan met je huisarts wat je kunt doen.
• Ben je te zwaar? Probeer af te vallen.
• Rook je? Probeer te stoppen.
• Wil je hulp bij afvallen of stoppen met roken? Vraag ernaar bij je huisarts of de praktijkondersteuner.
• Leg ’s nachts een extra kussen onder je hoofd, nek en schouders, zodat je bovenlichaam hoger ligt.
• Let op waar je zelf last van krijgt: alcohol, frisdrank met prik, vet of pittig eten, ui, chocola, pepermunt en zuur fruit kunnen klachten geven. Krijg je steeds last na iets bepaalds, eet of drink dat dan een tijdje niet. Stop niet met meerdere dingen tegelijk, want dan weet je niet wat helpt.
• Vraag hulp bij problemen, zorgen of psychische klachten.

Welke maagmedicijnen zijn er, en in welke volgorde?

Er zijn twee stappen. Je begint met een maagzuurbinder, die je zonder recept koopt. Gaat het na 3 weken niet beter, dan test de huisarts of je de maagbacterie hebt. Heb je die bacterie niet, dan volgt stap 2: een maagzuurremmer. Die zorgt ervoor dat je maag minder maagzuur aanmaakt.

Heb je de maagbacterie wel, dan krijg je daar medicijnen tegen. Gebruik je al andere medicijnen, of heb je een ziekte? Vraag dan eerst aan je apotheek of huisarts of je een maagmedicijn mag. Ben je zwanger of geef je borstvoeding? Vraag het dan aan je huisarts, apotheker of verloskundige.

Stap 1: een maagzuurbinder

Begin met een maagzuurbinder: algeldraat met magnesiumhydroxide. Zo’n middel bindt maagzuur en maakt de maaginhoud minder zuur. Slik de maagzuurbinder 1 uur na elke maaltijd en voordat je gaat slapen. Kijk voor de hoeveelheid op de verpakking of vraag het je apotheker. Je kunt dit 2 weken doen en dan stoppen.

Helpt dat middel niet genoeg? Vraag je huisarts dan naar een maagbeschermer, bijvoorbeeld sucralfaat. Daar heb je een recept voor nodig. Dat middel maakt een beschermlaagje op de binnenkant van je maag. Doe daarbij ook wat in de adviezen staat: afvallen als je te zwaar bent, stoppen met roken, en geen pijnstillers zoals ibuprofen en naproxen slikken.

Gaat het na 3 weken niet beter? Maak een afspraak bij je huisarts. Je krijgt dan een test om te zien of je de maagbacterie hebt. Die bacterie heet Helicobacter pylori en zit meestal al in je maag vanaf dat je kind was. Niet iedereen krijgt er klachten van, maar je kunt er wel last van je maag door krijgen.

Stap 2: een maagzuurremmer

Heb je de maagbacterie niet, dan kun je een maagzuurremmer gaan slikken. Er zijn twee soorten. Meestal krijg je van de huisarts soort 1: omeprazol, pantoprazol, esomeprazol of rabeprazol. Artsen noemen dit een PPI. Die slik je het beste niet langer dan 4 weken.

Soms is soort 2 beter voor jou, en dat is famotidine of cimetidine. Die mag je volgens Thuisarts wél langer dan 4 weken slikken.

Heb je de maagbacterie wel, dan krijg je daar medicijnen tegen. Je krijgt 2 soorten medicijnen tegen bacteriën en een maagzuurremmer. Die pillen slik je 10 dagen. Daarna slik je de maagzuurremmer nog 4 weken langer.

Stoppen met een maagzuurremmer

Slik je al 8 weken of langer een PPI, dan kunnen daar bij langdurig gebruik vervelende bijwerkingen bij komen, en kunnen de meeste mensen er beter mee stoppen. Die bijwerkingen zijn botontkalking en het breken van een heup, wervel of pols, te weinig vitamine B12 of ijzer in je bloed, en nierschade. Bespreek met je huisarts of je kunt stoppen. Slik je nog andere medicijnen? Sommige gaan sterker of juist minder sterk werken als je stopt met de maagzuurremmer. Bespreek dan met je huisarts wat je moet doen.

In sommige situaties kun je meestal beter doorgaan, schrijft Thuisarts. Dat geldt als je een ziekte hebt waarbij je lang maagzuurremmers nodig hebt: een erge ontsteking van je slokdarm, een barrett-slokdarm of het syndroom van Zollinger-Ellison. Het geldt ook als je door een ziekte pijnstillers zoals ibuprofen, naproxen of diclofenac moet slikken, want dan is de maagzuurremmer nodig om je maag te beschermen. En het geldt als je een bloedplaatjesremmer slikt. Weet je niet of dit voor jou geldt, vraag het dan aan je huisarts of apotheker.

Mag je stoppen, dan gaat dat stap voor stap: een week de helft van wat je normaal slikt, en de week erna weer de helft of helemaal stoppen. Komen de klachten daarna even terug, dan is dat normaal en gaat het weer over. Je kunt in die periode een maagzuurbinder slikken.

Hoe gaat het verder?

Vaak krijg je vanzelf minder last van je maag. Blijf gezond leven, dan heb je minder kans dat je weer last krijgt. Slik je een maagmedicijn, doe dat dan zo kort mogelijk. Je klachten kunnen minder worden of weggaan. Maar je kunt ook last houden van je maag.

Bij veel mensen met maagklachten wordt geen oorzaak gevonden. Maak je je zorgen over een ernstige ziekte? Bij de meeste mensen komen maagklachten niet door kanker, schrijft Thuisarts. Bij mensen die wél maagkanker hebben, komen er vaak andere ernstige klachten bij, zoals zwarte ontlasting, bloed overgeven en gewicht verliezen. Heb je zwarte plakkerige ontlasting of geef je bloed over, bel dan direct je huisarts of de huisartsenpost.

Houd je lang klachten, dan is soms een kijkonderzoek van je maag nuttig. Dat kan als de kleine kans op maagkanker of slokdarmkanker bij jou iets groter is. Dat geldt bijvoorbeeld als je ouder bent, rookt, veel alcohol drinkt, veel vlees of weinig groente eet, of als maagkanker in je familie voorkomt.

Wanneer naar de huisarts?