Hartinfarct

Bij een hartinfarct sterft een deel van je hartspier af. Dat komt doordat een kransslagader dicht zit, een van de bloedvaten die het hart zelf van bloed en zuurstof voorzien. Je voelt meestal een drukkende pijn op je borst, en dat gevoel gaat niet over. Kijk daarom eerst of je moet bellen, en lees pas daarna verder.

Wat is een hartinfarct?

Bij een hartinfarct sterft een deel van de hartspier af. Dat komt doordat een kransslagader dicht zit door slagaderverkalking. De kransslagaders zijn de slagaders die rond het hart lopen en het hart zelf van bloed en zuurstof voorzien. Zit er een dicht, dan krijgt het hart niet genoeg bloed en zuurstof, en werkt het daardoor minder goed.

Het deel van het hart achter het afgesloten bloedvat raakt beschadigd. Op die plek ontstaat een litteken, en dat deel van het hart werkt niet meer actief mee. Hoe eerder het bloedvat weer open is, hoe minder kans op blijvende schade. Een vlotte diagnose en een snelle start van de behandeling zijn daarom belangrijk.

Myocardinfarct is het medische woord voor een hartinfarct. Artsen omschrijven een acuut myocardinfarct als het afsterven van hartspierweefsel doordat de doorbloeding te lang wegvalt. Tussen een hartinfarct en een hartaanval zit geen verschil: een hartinfarct wordt ook wel hartaanval genoemd.

Meer over de bouw en de loop van die bloedvaten lees je bij de kransslagaders. Wil je weten hoe lang een hartaanval duurt en welke behandeling erbij hoort, dan staat dat in een eigen artikel. Een overzicht van de andere aandoeningen van het hart vind je bij het hartcluster.

Hoe herken je een hartinfarct?

De klacht die het vaakst voorkomt, is een drukkende pijn op je borst. Het voelt alsof iemand een band om je borst snoert, en dat gevoel gaat niet over. 3 van de 4 mensen met een hartaanval hebben dat. Bel 112 als je pijn of een zwaar drukkend gevoel op je borst hebt, want dat kan je hart zijn.

De pijn of druk gaat niet weg als je rustig gaat zitten of liggen, en na 15 minuten zijn het drukkende gevoel en de pijn er nog steeds. Dat is een beschrijving van hoe een hartinfarct verloopt, en geen tijd om af te wachten. Wat de oorzaak bij jou is, kun je hier niet uit opmaken: alleen een (huis)arts kan dit vaststellen.

Daarbij kun je één of meer van deze klachten hebben:

• een uitstralende pijn naar je linkerschouder of linkerarm
• angst, of het gevoel dat er iets ernstigs is
• moeilijker ademhalen, of niet goed kunnen ademen
• zweten en een vochtige huid
• misselijkheid of overgeven
• bleek of grauw zien

Klachten die minder vaak voorkomen

Soms merk je andere dingen. Je kunt pijn tussen je schouderbladen hebben, pijn in je rechterschouder of rechterarm, pijn in je nek of je kaak, duizeligheid of een licht gevoel in je hoofd, en hartkloppingen. Ook pijn of minder gevoel in je rug, pijn boven in je buik, een gevoel van brandend maagzuur en flauwvallen komen voor.

Verschillen tussen mannen en vrouwen

Hartinfarcten komen voor bij vrouwen en bij mannen, maar er zijn een paar verschillen. Ongeveer 2 keer zoveel mannen als vrouwen krijgen een hartinfarct, en vrouwen zijn vaak ouder als ze een eerste infarct krijgen. Mannen en vrouwen kunnen allebei een hartinfarct zonder ernstige vernauwingen krijgen, en bij vrouwen gaat het vaker om zo’n infarct.

Vrouwen én mannen hebben als meest voorkomende klacht pijn op de borst. Vrouwen hebben vaker de klachten die minder vaak voorkomen. Maar ook mannen hebben die, dus blijf ook als man alert.

Wat is een stil hartinfarct?

Een stil infarct is een hartinfarct dat niet is herkend. Je hebt geen klachten gehad, of de klachten waren minder duidelijk. Het gaat vaker om een kleiner infarct. Een stil infarct is wel een echt infarct, en daarom is het ook achteraf te zien op een hartfilmpje, ook wel ecg genoemd.

Er kan dus schade aan je hart zijn ontstaan zonder dat je het hebt gemerkt. Dat is geen reden om te wachten als je wél klachten hebt. Bel 112 als je pijn of een zwaar drukkend gevoel op je borst hebt, want dat kan je hart zijn.

Waardoor krijg je een hartinfarct?

Meestal ontstaat een hartinfarct door een verstopping in de kransslagaders. Die verstopping ontstaat doordat deeltjes aan de wand van de kransslagader blijven plakken, bijvoorbeeld ontstekingscellen, cholesterol of vetdeeltjes. Dat heet slagaderverkalking. Het bloedvat gaat zo steeds meer dicht zitten, en meestal merk je daar niets van.

Factoren die slagaderverkalking versnellen heten risicofactoren. Belangrijke risicofactoren zijn:

• roken
• hoge bloeddruk
• hoog cholesterol
• overgewicht
• diabetes (suikerziekte)
• langdurige stress

Ook andere ziektes maken je risico groter, zoals nierschade, reumatoïde artritis, COPD, jicht, hiv, de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa, slaap-apneu en een psychische ziekte zoals een depressie. Heb je al eens een ziekte van hart en bloedvaten gehad, dan is het risico groter dat je er nog een keer een krijgt.

Hoe je leeft telt ook mee. Je risico is groter als je rookt, ongezond eet, te weinig beweegt of veel alcohol drinkt. Ook drugsgebruik verhoogt het risico, en bij cocaïne of amfetamine is dat risico vooral groot.

Tot de overgang lijken vrouwen een natuurlijke bescherming te hebben tegen hart- en vaatziekten. Het is nog niet duidelijk of dat door de vrouwelijke hormonen komt. Twee groepen vrouwen lopen wel meer risico. Dat zijn vrouwen die zwangerschapsdiabetes of een heel hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap hebben gehad, en vrouwen die al voor hun 40e in de overgang zijn gekomen. Hoort een van beide bij jou, bespreek dat dan met je huisarts.

Soms gaat aan een hartinfarct een periode van pijn op je borst vooraf. Dat heet angina pectoris, in gewone taal hartkramp.

Wanneer naar de huisarts?

Bel je overdag op een werkdag, dan bel je je eigen huisarts. In de avond, de nacht, het weekend of op een feestdag neem je contact op met de huisartsenpost bij jou in de buurt. Je spreekt daar eerst een speciaal getrainde assistent, die naar je klachten luistert en vragen stelt. Daarna bespreken jullie wat er nodig is. Als het nodig is, belt de huisarts ook een ambulance voor je.

Hoe maak je de kans op een hartinfarct kleiner?

Je kunt je kans op een ziekte van hart en bloedvaten kleiner maken door gezonder te leven. Deze dingen helpen het meest: stoppen met roken, genoeg bewegen, niet te veel zitten, gezond eten en drinken, geen alcohol drinken, weinig zout en weinig drop eten, en genoeg ontspannen. Probeer niet alles tegelijk beter te doen, maar maak een plan voor een of twee dingen.

Voor het bewegen gelden deze adviezen:

• Beweeg minimaal 2,5 uur per week actief, bijvoorbeeld 5 dagen per week een half uur.
• Ga stevig wandelen, fietsen of zwemmen. Fiets je op een elektrische fiets, fiets dan wat langer.
• Doe 2 keer per week oefeningen om je spieren sterker te maken.
• Probeer minder te zitten. Doe je vooral zittend werk, ga dan vaker staan of loop elk half uur even rond.

Beweeg je weinig, bedenk dan dit: met een beetje meer bewegen wordt je risico op een ziekte aan je hart en bloedvaten al kleiner. Probeer daarom steeds een beetje meer te gaan bewegen.

Voor eten en drinken gelden deze adviezen:

• Eet vooral veel groente, fruit, peulvruchten, noten en volkorenproducten.
• Eet geen of weinig rood vlees: maximaal 100 gram per week.
• Gebruik weinig zout en eet geen of weinig drop.
• Drink water, thee en koffie zonder suiker.

Ben je te zwaar, dan kan gezond eten helpen om af te vallen. Een diëtist kan je daarbij helpen, en je kunt ook meedoen aan een leefstijlprogramma. Dat bespreek je met je huisarts of praktijkondersteuner.

Je huisarts of praktijkondersteuner kan ook onderzoeken hoe groot jouw risico is op een ziekte van hart of bloedvaten. Daar horen vragen bij over roken, over wat je eet en drinkt, over bewegen en over stress. Meestal volgen er ook onderzoeken: je bloeddruk en hartslag meten, je gewicht en lengte meten, je bloed laten prikken en je plas laten onderzoeken. Bespreek daarna met je huisarts of praktijkondersteuner hoe je je risico kleiner kunt maken.