Hartaanval

Bij een hartaanval zit een bloedvat van je hartspier voor een deel of helemaal dicht. Een deel van je hart krijgt daardoor te weinig zuurstof. Je voelt meestal een drukkend gevoel op je borst of pijn in je borst, en dat gaat niet weg als je rustig gaat zitten of liggen. Kijk daarom eerst of je moet bellen, en lees pas daarna verder.

Wat is een hartaanval?

Bij een hartaanval zit een van de bloedvaten van je hartspier voor een deel of helemaal dicht. Dat komt meestal doordat er een bloedprop in zit. Er kan dan te weinig bloed met zuurstof bij een deel van je hart komen. In dat deel van de hartspier gaan cellen kapot, en daardoor werkt de hartspier minder goed.

De bloedvaten die je hartspier van zuurstof voorzien, liggen aan de buitenkant van het hart. Dat zijn de kransslagaders. Zit er een dicht, dan sterft het deel van het hart daarachter af en ontstaat op die plek een litteken.

Een hartaanval en een hartinfarct zijn hetzelfde. Artsen gebruiken meestal het woord hartinfarct. Per jaar krijgen 6 van de 1.000 mannen en 3 van de 1.000 vrouwen een hartaanval, en per jaar overlijden er ongeveer 5.000 mensen aan een hartinfarct. Meer over de andere aandoeningen van het hart lees je bij hartaandoeningen.

Hoe herken je een hartaanval?

De klacht die het vaakst voorkomt, is een drukkend gevoel op de borst of pijn in de borst. 3 van de 4 mensen met een hartaanval hebben dat. Het voelt alsof iemand een band om je borst snoert, en het gaat niet weg als je rustig gaat zitten of liggen. Bel 112 als je pijn of een zwaar drukkend gevoel op je borst hebt, want dat kan je hart zijn.

Daarbij kun je één of meer van deze klachten hebben:

• angst, of het gevoel dat er iets ernstigs is
• moeilijker ademhalen
• zweten en een vochtige huid
• misselijkheid of overgeven
• minder kleur in het gezicht
• pijn of minder gevoel in je linkerarm

Klachten die minder vaak voorkomen

Soms merk je andere dingen. Je kunt pijn of minder gevoel in je rug hebben, een licht gevoel in je hoofd, pijn in je nek of je kaak, of pijn in je rechterschouder of rechterarm. Ook kun je het gevoel hebben dat je hart heel snel of heel hard klopt, pijn boven in je buik voelen of een gevoel van brandend maagzuur hebben. Flauwvallen kan ook.

Deze klachten komen vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Ze komen ook bij mannen voor, dus blijf ook als man alert.

Een stil hartinfarct

Een stil infarct is een hartinfarct dat niet is herkend. Je hebt geen klachten gehad, of de klachten waren minder duidelijk. Het gaat vaker om een kleiner infarct. Een stil infarct is wel een echt infarct, en daarom is het ook achteraf te zien op een hartfilmpje.

Hoe lang duurt een hartaanval?

Bij een hartaanval gaan de klachten niet weg als je rustig gaat zitten of liggen, en na 15 minuten zijn het drukkende gevoel en de pijn er nog steeds. Dat is een beschrijving van hoe een hartaanval verloopt, geen tijd om af te wachten. Bel 112 als je pijn of een zwaar drukkend gevoel op je borst hebt, want dat kan je hart zijn.

Bij hartkramp gaat het juist andersom. Ga je rustig zitten, dan is het gevoel snel weer weg, meestal binnen een paar minuten en maximaal binnen 15 minuten. Dat verschil kun je op het moment zelf niet gebruiken om te beslissen. Pijn op je borst kan door je hart komen, of door andere dingen zoals je longen, spieren, maag, slokdarm of stress. Wat de oorzaak bij jou is, kun je hier niet uit opmaken: alleen een (huis)arts kan dit vaststellen.

Waar het wel op aankomt, is snelheid. Het deel van het hart achter het afgesloten bloedvat raakt beschadigd, en op die plek ontstaat een litteken. Hoe eerder het bloedvat weer open is, hoe minder kans op blijvende schade.

Is een hartaanval hetzelfde als een hartstilstand?

Nee, dat zijn twee verschillende dingen. Bij een hartaanval zit een bloedvat van je hartspier dicht. Bij een hartstilstand is er iets mis met het elektrische systeem van het hart: de hartkamers trillen snel en chaotisch, en het hart pompt geen bloed meer rond. Een hartstilstand kan wél veroorzaakt worden door een hartinfarct.

Bij een hartstilstand raak je binnen 10 seconden bewusteloos en stopt de normale ademhaling. Iemand kan nog wel naar adem happen, met een zware en luidruchtige ademhaling. Dat is dus geen normale ademhaling. De grootste kans op overleven is als omstanders snel hulp bieden: bel direct 112, start met reanimeren en dien indien nodig een schok toe met een AED.

Waardoor krijg je een hartaanval?

Meestal ontstaat een hartinfarct door een verstopping in de kransslagaders. Die verstopping ontstaat doordat deeltjes aan de wand van de kransslagader blijven plakken, bijvoorbeeld ontstekingscellen, cholesterol of vetdeeltjes. Dat heet slagaderverkalking. Het bloedvat gaat zo steeds meer dicht zitten, en meestal merk je daar niets van.

Factoren die slagaderverkalking versnellen heten risicofactoren. Belangrijke risicofactoren zijn roken, hoge bloeddruk, hoog cholesterol, overgewicht, diabetes en langdurige stress. De grootste risicofactoren voor slagaderverkalking, en daarmee voor hart- en vaatziekten, zijn oudere leeftijd en roken.

De kans op een hartinfarct neemt toe als je ouder wordt. Voor je 35e komt een hartinfarct erg weinig voor. Mannen hebben tussen hun 55e en 65e een grotere kans op een hartinfarct dan vrouwen, en vrouwen zijn vaak ouder als ze een eerste infarct krijgen.

Tot de overgang lijken vrouwen een natuurlijke bescherming te hebben tegen hart- en vaatziekten. Twee groepen vrouwen lopen wel meer risico:

• vrouwen die zwangerschapsdiabetes of een heel hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap hebben gehad
• vrouwen die al voor hun 40e in de overgang zijn gekomen

Hoort een van beide bij jou, bespreek dat dan met je huisarts. Meld het ook als risicofactoren zoals hoge bloeddruk of hoog cholesterol veel in je familie voorkomen.

Erfelijke aanleg kan een rol spelen, maar is nooit de enige oorzaak. Hebben je ouders, broers of zussen een hartinfarct gehad toen ze jonger dan 50 jaar waren, dan kan jouw kans ook verhoogd zijn.

Wanneer naar de huisarts?

Bel je overdag op een werkdag, dan bel je je eigen huisarts. In de avond, de nacht, het weekend of op een feestdag neem je contact op met de huisartsenpost bij jou in de buurt. Je spreekt daar eerst een speciaal getrainde assistent, die naar je klachten luistert en vragen stelt. Daarna bespreken jullie wat er nodig is. Als het nodig is, belt de huisarts ook een ambulance voor je.

Welk onderzoek krijg je bij een hartaanval?

Het onderzoek begint al in de ambulance. Daar wordt meteen een hartfilmpje gemaakt, en daarmee wordt bekeken welke behandeling het beste bij je past. Dat bepaalt naar welk ziekenhuis je gaat, want niet in elk ziekenhuis worden alle behandelingen gedaan. Belt er iemand de huisarts, dan belt die meestal met spoed de ambulance en komt zelf ook zo snel mogelijk naar je toe.

In het ziekenhuis wordt je bloed onderzocht. Daarin is te zien of er cellen in de hartspier kapot zijn en of je een hartaanval hebt. Blijkt dat een kransslagader waarschijnlijk dicht zit, dan krijg je zo snel mogelijk een onderzoek van de kransslagaders. Dat onderzoek heet een hartkatheterisatie, en daarbij ziet de arts of en waar een kransslagader dicht zit.

Welke behandeling krijg je?

Bij een hartaanval kun je één of meer behandelingen krijgen: medicijnen in de ambulance, medicijnen in het ziekenhuis, een dotterbehandeling of een omleidingsoperatie. De hartspecialist bespreekt met je wat voor jou de beste behandeling is. Dat hangt af van hoe lang je klachten duren, of ze terugkomen, hoe erg de slagader dicht zit en of je andere ziektes hebt.

In de ambulance krijg je van de verpleegkundige een medicijn voor onder je tong, een pil of een spray. Dat zorgt ervoor dat er meer bloed naar je hartspier gaat, waardoor de pijn minder kan worden.

Bij een dotterbehandeling wordt het bloedvat dat dicht zit wijder gemaakt met een klein ballonnetje. De meeste mensen krijgen daarbij ook een stent, een soort buisje dat het bloedvat openhoudt. Zit de kransslagader bij een hartaanval helemaal dicht, dan gebeurt het dotteren met spoed.

Bij een omleidingsoperatie maakt de chirurg met een gezond bloedvat uit je eigen lichaam één of meer omleidingen voorbij de vernauwingen. Dat gebeurt bij ernstige vernauwingen of afsluitingen in meer kransslagaders. Na zo’n operatie hebben 4 van de 5 mensen geen last meer van pijn op de borst; de anderen houden alleen milde klachten. Een dotterbehandeling of omleidingsoperatie hoeft niet altijd meteen te gebeuren.

Hoe gaat het verder na een hartaanval?

Na een hartaanval heb je een iets grotere kans dat je er weer een krijgt, want aan de slagaderverkalking zelf is nog niets gedaan. Daarom krijg je medicijnen, een programma met oefeningen om sterker te worden en adviezen om gezond te leven. Soms volgt later alsnog een dotterbehandeling of een omleidingsoperatie.

De medicijnen zorgen ervoor dat je bloedvaten minder snel dicht gaan zitten. Je moet ze waarschijnlijk de rest van je leven gebruiken. Neem ze altijd in zoals het op het etiket staat, en ga nooit zomaar meer of minder slikken: overleg dat altijd met je arts. Heb je last van bijwerkingen, bespreek dat dan ook met je arts.

Hartrevalidatie helpt je om te herstellen en maakt de kans kleiner dat je opnieuw een hartprobleem krijgt. Je doet oefeningen om sterker te worden, je leert hoe je gezond kunt leven en je kunt met iemand praten over je gevoelens. Het duurt tussen de 3 en 6 maanden, en je familie en vrienden mogen mee.

Je kunt de kans op een nieuwe hartaanval kleiner maken door gezond te leven:

• Stop met roken. Je kunt hulp krijgen om te stoppen met roken.
• Drink geen alcohol.
• Probeer bij overgewicht af te vallen, of in ieder geval niet zwaarder te worden.
• Beweeg elke dag minstens een half uur, bijvoorbeeld door te wandelen, fietsen of zwemmen.
• Eet gezond met veel verse groenten en fruit.
• Zorg voor minder stress.

Thuis ga je langzaam weer meer doen, zoals wandelen en fietsen. Doe niet te veel: tijdens het bewegen moet je nog kunnen praten.

Na een hartaanval kun je langere tijd bang of somber blijven, en misschien slaap je slecht omdat je je zorgen maakt over je hart. Voor sommige mensen is het een zware periode met veel onzekerheid, en dat kan lang duren. Blijf je onzeker, somber of bang, ga dan naar je huisarts om dit te bespreken. Zoek ook steun bij je familie, vrienden en collega’s, en leg hun uit dat het belangrijk is dat je langzaam weer meer actief wordt.

Beschadigt een hartaanval een groter deel van het hart, dan kan het hart minder bloed wegpompen. Dat heet hartfalen. Van lichte vormen merk je niets; wordt het erger, dan kun je last krijgen van vermoeidheid, kortademigheid of vocht vasthouden. Ook later thuis heb je meer kans op hartritmestoornissen, zoals boezemfibrilleren.