Maagzweer

Een maagzweer is een wondje in je maag of in het eerste stukje darm na je maag. De oorzaak is meestal de maagbacterie of een medicijn dat je slikt. Je hebt er meestal pijn bovenin je buik van. Vaak geneest een maagzweer door de behandeling. Een zweer kan wel gaan bloeden, en dat is een reden om direct je huisarts of de huisartsenpost te bellen.

Wat is een maagzweer?

Een maagzweer is een wondje in je maag of in het eerste stukje darm na je maag. Meestal zit de zweer in dat stukje darm, soms in je maag zelf. Met een kijkonderzoek is te zien dat je een maagzweer hebt, en waar die precies zit. Artsen noemen dat onderzoek een gastroscopie of endoscopie.

Voor de zweer zelf gebruiken artsen ook Latijnse namen. Een zweer in de maag heet een ulcus ventriculi, een zweer in het eerste stukje darm een ulcus duodeni. Samen heten ze ook wel een peptisch ulcus. Waar de zweer zit, bepaalt welk onderzoek en welke behandeling je krijgt.

Heb je de maagbacterie, dan is je kans op maagkanker iets groter. Volgens de huisartsenrichtlijn krijgt 0,1 tot 3 procent van de mensen met die bacterie ooit maagkanker. Na de behandeling met medicijnen wordt die kans kleiner.

Waaraan merk je een maagzweer?

Bij een maagzweer heb je pijn bovenin je buik. Die pijn kan ’s nachts erger worden, en ook als je hebt gegeten. Aan de klachten alleen is niet te zien wat de oorzaak is, want maagklachten door een zweer en maagklachten door iets anders lijken op elkaar. Alleen een (huis)arts kan dit vaststellen, met een kijkonderzoek. Daarnaast kun je een of meer van deze dingen hebben:

• brandend maagzuur: pijn of een branderig gevoel achter je borstbeen, het bot in het midden van je borstkas
• zuur eten en drinken dat uit je maag omhoogkomt tot in je keel of mond
• een opgeblazen gevoel
• misselijk zijn
• overgeven, soms met wat bloed
• snel een vol gevoel hebben na het eten

Wordt een maagzweer groter, dan kan die gaan bloeden. Dat heet een maagbloeding. Je merkt het doordat je ontlasting zwart wordt (dus niet donkerbruin), of doordat je bloed overgeeft. Bel dan direct je huisarts of de huisartsenpost.

Bloeden is de complicatie die het meest voorkomt bij een maagzweer. Een gaatje in de wand en een vernauwing komen minder vaak voor.

Heel soms is een maagzweer zo erg dat er een gaatje in je maagwand komt. Dat heet een maagperforatie. Er lekt dan maagzuur uit je maag in je buik, en dat geeft heftige pijn. Je moet dan meteen naar het ziekenhuis: bel je huisarts, de huisartsenpost of 112.

Waardoor krijg je een maagzweer?

Een maagzweer komt meestal door de maagbacterie of door medicijnen. Volgens de huisartsenrichtlijn is bij een zweer in je maag de maagbacterie bij 70 van de 100 mensen in het spel. Bij een zweer in het eerste stukje darm is dat bij 90 van de 100.

De maagbacterie is de meest voorkomende oorzaak. Die bacterie zit vaak al in je maag vanaf dat je een kind was, en de meeste mensen hebben er geen last van. Van de 10 mensen die de maagbacterie hebben, krijgen er 2 een maagzweer. De bacterie heet Helicobacter pylori. Zonder behandeling blijft hij je hele leven in je maag zitten.

Ook van medicijnen kun je een maagzweer krijgen. Dat kan bij pijnstillers zoals ibuprofen, naproxen en diclofenac, en bij acetylsalicylzuur, de stof in aspirine. Het kan ook bij sommige bloedverdunners (bloedplaatjesremmers), bij sommige medicijnen tegen botontkalking zoals alendroninezuur, bij medicijnen tegen angst en depressie (SSRI’s), en bij een medicijn bij te weinig kalium (kaliumchloride). Alendroninezuur en kaliumchloride werken rechtstreeks op de maagwand in.

Slik je een van die middelen? Stop er niet zelf mee, maar bespreek het met je huisarts of apotheker. Dat geldt ook als je er pijn bovenin je buik van hebt.

Op één punt is het advies precies andersom. Krijg je bij een ontstekingsremmende pijnstiller heftige maagpijn, geef je bloed over, of is je ontlasting zwart (dus niet donkerbruin)? Stop dan wél meteen met die pijnstiller en bel direct je huisarts of de huisartsenpost, ook ’s avonds, ’s nachts en in het weekend. Een zweer of een bloeding door zo’n pijnstiller kan ook ontstaan zonder dat je er eerst maagklachten van had, en ook kort nadat je met het middel bent begonnen.

Hoe wordt een maagzweer behandeld?

Bij een maagzweer krijg je medicijnen, en welke dat zijn hangt af van waar de zweer zit. Dat heeft de arts bij het kijkonderzoek gezien. Zit de zweer in het eerste stukje darm na je maag, dan is het bijna zeker dat je ook de maagbacterie hebt.

Je krijgt dan zonder verder onderzoek medicijnen. Zit de zweer in je maag zelf, dan heeft de arts een klein stukje uit je maag gehaald om te testen of de bacterie er zit.

Heb je de maagbacterie, dan slik je 10 dagen lang 2 keer per dag 3 medicijnen. Dat zijn 2 soorten pillen tegen bacteriën (antibiotica), meestal amoxicilline en claritromycine, plus een maagzuurremmer, meestal esomeprazol. De maagzuurremmer maakt je maag minder zuur, en daardoor werken de medicijnen tegen de bacterie beter.

Ben je allergisch voor penicilline? Zeg dat tegen je arts. Je krijgt dan een ander antibioticum in plaats van amoxicilline.

Na die 10 dagen ga je door met de maagzuurremmer. Die slik je nog 4 weken lang, 1 keer per dag, om de maagzweer te laten genezen. Heb je de maagbacterie niet, dan krijg je alleen een maagzuurremmer. Die slik je 4 weken lang.

Komt je zweer door een ontstekingsremmende pijnstiller, dan kijkt je huisarts of dat middel kan stoppen of vervangen worden. Bij pijn kan bijvoorbeeld paracetamol een alternatief zijn. Moet je het middel blijven gebruiken, dan kan er een maagzuurremmer bij om je maag te beschermen.

Bij een maagzweer moet je veel pillen slikken en dat kan lastig zijn. De medicijnen helpen alleen als je ze elke dag slikt. Houd het vol, dan is de kans groot dat de maagzweer weggaat, en de behandeling helpt om te voorkomen dat hij terugkomt, al lukt dat niet bij iedereen. Krijg je toch weer klachten, bel dan je huisarts op een werkdag. Staat je klacht in de lijst hieronder bij “Wanneer naar de huisarts?”, dan bel je direct, ook ’s avonds, ’s nachts en in het weekend.

Hoe gaat het verder na de behandeling?

Vaak geneest een maagzweer door de behandeling. Had je de maagbacterie, dan krijg je daarna een poeptest of een ademtest om te controleren of de bacterie weg is. Die test krijg je 2 weken na de laatste pil van de maagzuurremmer.

Voor die test mag je 2 weken lang geen maagzuurremmer slikken, zoals esomeprazol of omeprazol, want anders is de uitslag niet betrouwbaar. Je huisarts spreekt met je af wanneer je stopt. Doe dat niet op eigen houtje.

Een maagzuurbinder mag in die 2 weken wel, bijvoorbeeld algeldraat. Dat is een ander soort middel. Een maagzuurremmer vermindert de aanmaak van zuur in je maag, en een maagzuurbinder bindt het zuur dat er al is. Houd je last, of weet je niet welk middel bij jou past? Vraag het dan aan je apotheker of je huisarts.

Meestal is de bacterie weg. Zit hij er nog, dan bespreekt je huisarts met bijvoorbeeld een maag-darm-lever-arts wat de volgende stap is. Zat de maagzweer in je maag, dan krijg je na de behandeling opnieuw een kijkonderzoek. Dat is er niet alleen om te zien of de zweer weg is: de huisartsenrichtlijn schrijft die controle voor om uit te sluiten dat er kanker in het spel is. Zat de zweer in het eerste stukje van je darm, dan is dat kijkonderzoek niet nodig.

Wat kun je zelf doen?

Bij een maagzweer is de behandeling het werk, en zelfzorg speelt een kleinere rol dan bij gewone maagklachten. Wat je wél zelf in de hand hebt, gaat over de medicijnen. Het gaat om de kuur volhouden, om goed innemen, en om met je huisarts of apotheker bespreken of een pijnstiller kan stoppen of vervangen worden.

• Slik de kuur elke dag af. De medicijnen werken alleen als je ze volhoudt, ook als je je na een paar dagen al beter voelt.
• Slik je een ontstekingsremmende pijnstiller? Bespreek met je huisarts of die kan stoppen of vervangen worden, bijvoorbeeld door paracetamol.
• Moet je zo’n pijnstiller blijven gebruiken? Dan kan er een maagzuurremmer bij om je maag te beschermen. Had je eerder een maagzweer, dan is dat extra van belang.
• Slik je alendroninezuur tegen botontkalking? Neem het minstens 30 minuten voor het ontbijt in, met een groot glas water, zittend of staand. Slik de tablet heel door en ga daarna minstens 30 minuten niet liggen.
• Slik je kaliumchloride? Neem het tijdens of vlak na het eten in, zittend of staand en met veel water. Een drank heeft de voorkeur boven een tablet.
• Rook je? Stoppen met roken is een van de leefstijladviezen die de huisartsenrichtlijn bij maagklachten noemt.
• Stop nooit zelf met een medicijn dat je hebt voorgeschreven gekregen. Eén uitzondering: krijg je bij een ontstekingsremmende pijnstiller heftige maagpijn, geef je bloed over, of is je ontlasting zwart (dus niet donkerbruin)? Stop dan wél meteen met die pijnstiller en bel direct je huisarts of de huisartsenpost, ook ’s avonds, ’s nachts en in het weekend.

Wanneer naar de huisarts?

Bel je overdag op een werkdag, dan bel je je eigen huisarts. In de avond, de nacht, het weekend of op een feestdag neem je contact op met de huisartsenpost bij jou in de buurt. Je spreekt daar eerst een speciaal getrainde assistent, die naar je klachten luistert en vragen stelt. Daarna bespreken jullie wat er nodig is.