Bloedingen

Stevige druk op de wond is wat een bloeding stopt, en bij een hevig bloedende wond bel je 112. Een kleine bloeding stopt volgens het Rode Kruis normaal na ongeveer 10 minuten. Stopt het bloeden niet, neem dan spoedcontact op met de huisarts of de huisartsenpost. Bel 112 als iemand met een bloeding duizelig en suf is, klam of bleek ziet, zweet, flauw dreigt te vallen of zich ziek voelt.

Wat doe je bij een bloeding?

Druk stevig op de wond, het liefst met een steriel kompres, een snelverband of een schone theedoek. Trek wegwerphandschoenen aan als je die hebt en maak de wond vrij door kleding weg te halen. Een kleine bloeding stopt normaal na ongeveer 10 minuten. Bel 112 bij een hevig bloedende wond. Bel ook als iemand met een bloeding duizelig en suf is, klam of bleek ziet, zweet, flauw dreigt te vallen of zich ziek voelt.

Op zijn pagina over bloedingen deelt het Rode Kruis een bloeding niet in op het soort bloedvat, maar op hoe hevig hij is. Dat zijn drie niveaus: een kleine bloeding, een flinke of actieve bloeding en een levensbedreigende bloeding. Bij een levensbedreigende bloeding bel je altijd 112. Blijft een kleine bloeding doorbloeden, dan bel je de huisarts of de huisartsenpost.

1. Kijk eerst hoe erg het is. Bel 112 bij een hevig bloedende wond. Bel ook als de persoon duizelig en suf is, klam of bleek ziet, zweet, flauw dreigt te vallen of zich ziek voelt.
2. Trek wegwerphandschoenen aan als je die hebt. Maak daarna de wond vrij en haal eventuele kleding weg.
3. Dek de wond af. Gebruik een steriel kompres, een snelverband of een schone (thee)doek. Geef zo nodig extra druk op de plek van de wond.
4. Wacht ongeveer 10 minuten. Zo lang duurt het normaal voordat een kleine bloeding stopt. Stopt het bloeden daarna niet, neem dan spoedcontact op met de huisarts of de huisartsenpost.
5. Bloedt het uit een oor? Houd het oor dan vrij zodat het bloed eruit kan lopen, en oefen daar geen druk uit.

Wanneer bel je 112 bij een bloeding?

Bel 112 bij een hevig bloedende wond. Bel ook als iemand met een bloeding duizelig en suf is, klam of bleek ziet, zweet, flauw dreigt te vallen of zich ziek voelt. Die tweede reden staat op zichzelf: je belt dan ook als de wond er niet spectaculair uitziet. Zet de telefoon op de luidspreker, zodat je je handen vrij houdt voor de wond.

Die tweede lijst lijkt op wat het Rode Kruis elders beschrijft als de verschijnselen van een shock. Iemand die in shock raakt is in levensgevaar en heeft zo snel mogelijk deskundige hulp nodig. Bel dus 112 en wacht niet af hoe het zich ontwikkelt.

Reageert iemand niet meer en gaat de ademhaling niet normaal, dan begin je met reanimeren. Twijfel je bij een bloeding tussen de huisarts en het alarmnummer, dan staat in ons artikel over wanneer je 112 belt en wanneer de huisarts hoe die keuze loopt.

Wat doe je bij een levensbedreigende bloeding?

Bel of laat 112 bellen en geef stevige druk direct op de wond, het liefst met twee handen en een stuk textiel. Een levensbedreigende bloeding herken je aan veel pijn, veel zichtbaar bloed en een open wond met fors bloedverlies. Soms gaat het om een geamputeerd ledemaat of om een bloeding in de oksel of de lies.

1. Bel of laat 112 bellen. Zet de telefoon op de luidspreker en volg wat de centralist zegt.
2. Kijk of de mond leeg is. Vraag of de persoon iets in de mond heeft en laat dat zo nodig uitspugen. Zorg dat de persoon gaat liggen met zo weinig mogelijk inspanning.
3. Trek wegwerphandschoenen aan als dat kan. Maak daarna de wond vrij en haal eventuele kleding weg.
4. Geef stevige druk direct op de wond. Doe dat het liefst met twee handen en een stuk textiel, als het kan op een harde ondergrond, en gebruik zo nodig je lichaamsgewicht.
5. Stop de wond op. Gebruik hemostatisch verband, of anders een schone doek of een kledingstuk. Verwijder dat daarna niet meer.
6. Leg zodra het kan een wonddrukverband of traumazwachtel aan. Verwijder ook die niet.
7. Blijf druk houden zolang de bloeding niet is gestopt. Ga daarmee door tot professionele zorgverleners aangeven dat het niet meer hoeft, en zorg dat de persoon niet afkoelt.

Moet je noodzakelijk langer dan een minuut weg bij de persoon, leg diegene dan in de stabiele zijligging. Is er een lichaamsdeel geamputeerd, doe dat dan als het kan in een plastic zak met ijs en water.

Wanneer leg je een tourniquet aan?

Een tourniquet leg je alleen aan bij een levensbedreigende bloeding aan een arm of een been, en alleen bij iemand ouder dan 2 jaar. Het moet een officiële, medische tourniquet zijn. Heb je die niet, dan blijft stevige druk met twee handen de handeling, en bel je 112. Zeg tegen de persoon dat je een tourniquet gaat aanleggen en dat dit extreem pijnlijk kan zijn.

1. Alleen bij iemand ouder dan 2 jaar, alleen aan een arm of een been, en alleen met een officiële medische tourniquet. Bel bij een levensbedreigende bloeding altijd 112.
2. Leg hem 5 tot 8 centimeter boven de wond. Leg hem nooit over een gewricht, dus niet over de elleboog, de heup of de knie.
3. Weet je niet goed waar hij moet komen? Leg hem dan zo hoog mogelijk op de bovenarm of het bovenbeen.
4. Trek het klittenband strak aan. Draai daarna de spil zo ver mogelijk aan, zet die vast en noteer de tijd.
5. Controleer of de bloeding is gestopt. Is dat niet zo, leg dan een tweede tourniquet aan boven de eerste, met de spillen niet tegen elkaar.
6. Laat hem zitten. Verwijder een aangelegde tourniquet niet.

Wat doe je als het verband doorbloedt?

Laat het verband dat er al zit gewoon zitten en blijf er stevige druk op houden tot professionele zorgverleners aangeven dat het niet meer hoeft. Een bloeding die niet is gestopt na een verband of na druk met een doek, geldt bij het Rode Kruis als een flinke of actieve bloeding.

Wat dat betekent voor wie je belt, hangt af van wat je verder ziet. Bel 112 bij een hevig bloedende wond. Bel ook als iemand met een bloeding duizelig en suf is, klam of bleek ziet, zweet, flauw dreigt te vallen of zich ziek voelt. Bel 112 als iemand niet meer reageert of moeite heeft met ademen. Blijft de wond bloeden zonder dat de persoon er slecht uitziet, neem dan spoedcontact op met de huisarts of de huisartsenpost.

Zit er een voorwerp in de wond?

Een vastzittend voorwerp in een wond is bij het Rode Kruis een reden om spoedcontact op te nemen met de huisarts of de huisartsenpost. Dat staat in dezelfde rij als zichtbaar bot of spierweefsel en als een wond die blijft bloeden. Bel bij een hevig bloedende wond eerst 112.

Gaat het om een voorwerp dat diep in een wond op de buik zit, dan geeft het Rode Kruis een eigen instructie. Het Rode Kruis schrijft dat je het dan altijd laat zitten en zorgt dat het zo min mogelijk beweegt. Bel bij zo’n wond op de buik 112, help de persoon liggen en ondersteun daarbij opgetrokken knieën.

Wat zijn een slagaderlijke, aderlijke en capillaire bloeding?

Slagaderlijk, aderlijk en capillair zeggen uit welk bloedvat het bloed komt: uit een slagader, uit een ader of uit de haarvaten. Voor de eerste hulp is dat niet de maat. Op zijn pagina over bloedingen deelt het Rode Kruis een bloeding in op hoe hevig hij is. Dat zijn een kleine bloeding, een flinke of actieve bloeding en een levensbedreigende bloeding. Bij die laatste bel je 112.

Er is één plek waar de vakterm wel telt. De NHG-behandelrichtlijn over traumatische wonden noemt aanwijzingen voor een arteriële bloeding, dus een bloeding uit een slagader, als een spoedgeval waarbij de patiënt met spoed verwezen wordt. Voor jou als omstander blijft de regel hierboven gelden: bel 112 bij een hevig bloedende wond.

Zit er een voorwerp vast in de wond, neem dan spoedcontact op met de huisarts of de huisartsenpost. Wacht niet tot je zeker weet uit welk bloedvat het bloed komt, en let ook niet op de kleur van het bloed of op de vraag of het spuit. Waar je op let is hoeveel bloed er is, of het bloeden stopt, en hoe de persoon zich houdt. Bel 112 bij een hevig bloedende wond. Bel ook als iemand met een bloeding duizelig en suf is, klam of bleek ziet, zweet, flauw dreigt te vallen of zich ziek voelt.

Niet elke bloeding is aan de buitenkant te zien. Bel 112 als iemand niet meer reageert of moeite heeft met ademen.

Wat doe je bij een bloeding bij een kind?

Stop een actieve bloeding bij een kind direct met druk op de wond. De Nederlandse Reanimatie Raad waarschuwt dat zelfs een bloeding die klein lijkt bij een kind levensbedreigend kan zijn, en dat is een reden om niet af te wachten. Bel 112 bij een hevig bloedende wond, en bel ook bij twijfel over het gedrag, de ademhaling of de kleur van een kind.

Voor de tourniquet geldt een harde leeftijdsgrens: die leg je alleen aan bij iemand ouder dan 2 jaar. Dat is de enige leeftijd die het Rode Kruis op zijn pagina over bloedingen noemt. De overige stappen staan daar zonder aparte instructie voor kinderen, en wat een bron niet over kinderen zegt leiden wij niet af uit informatie over volwassenen. Heb je geen 112-reden maar wel een niet-pluis gevoel bij een kind, dan schrijft de Nederlandse Reanimatie Raad dat je op dat gevoel vertrouwt en contact opneemt met de huisarts.

Wanneer naar de huisarts?

Bel je overdag op een werkdag, dan bel je je eigen huisarts. In de avond, de nacht, het weekend of op een feestdag neem je contact op met de huisartsenpost bij jou in de buurt. Je krijgt daar eerst de assistent aan de lijn, die vragen stelt en jouw situatie met de huisarts bespreekt. Is het nodig, dan belt de huisarts een ambulance voor je.

Moet een wond door de huisarts worden bekeken, spoel hem dan niet schoon maar dek hem alleen af. De rest van dit onderwerp vind je bij alle artikelen over eerste hulp.