Slokdarmontsteking

Een slokdarmontsteking is een ontsteking van je slokdarm door maagzuur dat omhoogkomt. Artsen noemen dat refluxoesofagitis, en je merkt het meestal aan een branderig gevoel achter je borstbeen. Een arts kan het zien bij een kijkonderzoek. De behandeling is een maagzuurremmer, en daarnaast helpt het om te weten wat de klachten bij jou uitlokt. Meestal is een slokdarmontsteking niet gevaarlijk, maar pijn op je borst kan ook van je hart komen.

Wat is een slokdarmontsteking?

Bij een slokdarmontsteking is de binnenkant van je slokdarm beschadigd. Daar zit een dun laagje met slijm, het slijmvlies. Als daar vaak maagzuur tegenaan komt, gaat dat slijmvlies ontsteken. Bij de huisarts heet dit een ontsteking van je slokdarm door maagzuur. Meestal is zo’n ontsteking niet gevaarlijk, en medicijnen helpen er vaak goed tegen.

De ontsteking is te zien met een kijkonderzoek van je slokdarm en maag. De arts ziet dan ook of de ontsteking licht of erg is, en dat bepaalt de behandeling. In de huisartsenrichtlijn staat dat bij kijkonderzoeken die huisartsen tussen 2002 en 2004 aanvroegen bij 22 van de 100 mensen een ontstoken slokdarm werd gevonden.

Waaraan merk je een slokdarmontsteking?

Je merkt een slokdarmontsteking meestal aan brandend maagzuur: pijn, of een drukkend of branderig gevoel. Dat voel je achter je borstbeen of bovenin je buik, waar ook maagpijn zit, en de pijn kan naar je rug gaan. Daarnaast komt er zuur eten of drinken uit je maag in je keel of mond. Dat kan pijn of een branderig gevoel in je keel geven. Artsen noemen deze klachten reflux.

Je kunt die klachten op verschillende momenten hebben: als je gegeten of gedronken hebt, als je bukt of gaat liggen, en als je perst, iets optilt of hoest. Daarbij kun je een of meer van deze symptomen hebben:

• een opgeblazen gevoel
• misselijk zijn
• overgeven
• snel een vol gevoel hebben na het eten

Soms lijkt het of je last hebt van je maag, maar is het eigenlijk je hart. Bel 112 als je pijn of een zwaar drukkend gevoel op je borst hebt, want dat kan je hart zijn.

Waardoor krijg je een slokdarmontsteking?

Een slokdarmontsteking komt door maagzuur dat te vaak omhoogkomt uit je maag, tegen het slijmvlies van je slokdarm aan. Dat kan door drie dingen komen: een slappe kringspier tussen je slokdarm en je maag, meer druk op je buik, of te veel maagzuur in je maag. Dat laatste is zeldzaam en heeft een eigen naam, het syndroom van Zollinger-Ellison.

De kringspier tussen je slokdarm en maag gaat open als er eten of drinken langs moet, en daarna weer dicht. Is die spier slap, dan kan er ook maagzuur naar je slokdarm gaan, bijvoorbeeld als je bukt of gaat liggen, of als je te veel of te snel eet. De spier kan slapper worden door roken, door overgewicht, door ouder worden, en door een te grote opening tussen je borstkas en je buik: een middenrifbreuk.

Meer druk op je buik ontstaat door persen, hoesten of tillen, door strakke kleding, door een dikke buik bij overgewicht en door zwangerschap. Ook dan komt er makkelijker maagzuur omhoog.

Daarnaast is er een groep dingen die de klachten erger kunnen maken: alcohol, frisdrank met prik, vet of pittig eten, ui, chocola, pepermunt en zuur fruit. Roken doet allebei: het maakt de kringspier slapper én het geeft meer last. Slik je een ontstekingsremmende pijnstiller zoals ibuprofen of diclofenac, dan is de kans groot dat je daardoor last hebt van je maag. Die middelen heten NSAID’s. Moet je zulke pijnstillers door een ziekte slikken, stop er dan niet zelf mee, maar bespreek met je huisarts wat je kunt doen.

Hoe stelt de arts het vast?

De arts stelt een slokdarmontsteking vast met een kijkonderzoek. Daarbij gaat er een slangetje met een camera door je keel naar je maag, en bekijkt de arts ook je slokdarm en het stukje darm na je maag. Een andere naam daarvoor is gastroscopie. Zo is te zien of er een ontsteking zit, en ook of er een wondje is.

Je keel wordt eerst verdoofd met een spray, zodat je minder hoeft te kokhalzen. Na het onderzoek mag je een uur niet eten en drinken, want zolang je keel verdoofd is kun je je verslikken.

De arts blaast lucht door het slangetje, waardoor je slokdarm en maag iets wijder worden. Door die lucht moet je veel boeren. Soms haalt de arts een klein stukje slijmvlies weg om verder te onderzoeken, een biopt. Dat doet geen pijn.

Een kijkonderzoek is niet altijd nodig. Heb je weinig kans op maagkanker of slokdarmkanker, dan hoeft het niet. Zonder erge klachten kijkt de huisarts eerst of je er langer dan 2 maanden last van hebt, of dat de klachten steeds terugkomen. Ook krijg je een test voor de maagbacterie, een bacterie die maagklachten kan geven.

Daarnaast kijkt de huisarts of je een grotere kans hebt op maagkanker of slokdarmkanker. Dat is zo als je ouder bent dan 50 jaar, rookt, veel alcohol drinkt of bestraling voor borstkanker hebt gehad. Dat geldt ook als maagkanker voorkomt bij je ouders, broers, zussen of kinderen.

Heb je erge klachten, dan is een kijkonderzoek wél nodig: bij zwarte poep, bloed overgeven, pijn bij het doorslikken, bloedarmoede of afvallen zonder dat je weet waarom. Heb je zwarte ontlasting (dus niet donkerbruin) of geef je bloed over, bel dan direct je huisarts of de huisartsenpost. Zonder kijkonderzoek is niet vast te stellen of je een slokdarmontsteking hebt, en hoe erg die is.

Er kan bij zo’n onderzoek iets misgaan, zoals een bloeding of een gaatje in de wand. Dat is zeldzaam: de huisartsenrichtlijn schat de kans op 1 op de 2.000 tot 1 op de 10.000. Krijg je na het onderzoek veel pijn, zwarte ontlasting (dus niet donkerbruin) of geef je bloed over? Bel dan direct je huisarts of de huisartsenpost.

Hoe wordt een slokdarmontsteking behandeld?

Een slokdarmontsteking wordt behandeld met een maagzuurremmer. Welke en hoe lang, hangt af van wat de arts bij het kijkonderzoek heeft gezien: een lichte of een erge ontsteking. Zo’n middel zorgt dat je maag minder zuur maakt, en daardoor komt er minder maagzuur in je slokdarm. Dat maakt je klachten minder en helpt de binnenkant van je slokdarm beter te worden.

Bij een lichte ontsteking krijg je meestal omeprazol, 1 pil per dag. Helpt dat na 2 weken niet genoeg, dan kan de arts er 2 pillen per dag van maken. Verhoog de dosis niet zelf, maar bel je huisarts als je klachten na 2 weken niet minder zijn. De behandeling duurt 8 weken.

Daarna probeer je te stoppen met de maagzuurremmer. Bespreek met je huisarts wanneer en hoe. Meestal slik je eerst een week de helft van wat je gewend bent, en de week erna weer de helft of niets. In één keer stoppen kan ook, maar met afbouwen heb je daarna misschien minder last van je maag. Slik het medicijn niet om de dag, want daar kun je juist meer last van krijgen.

Slik je een bloedverdunner, een medicijn tegen epilepsie of tegen psychoses? Die kunnen anders gaan werken als je stopt. Bespreek dat met je huisarts.

Bij een erge ontsteking krijg je meestal esomeprazol, en dat blijf je je hele leven slikken. Een erge ontsteking van je slokdarm is namelijk een van de ziektes waarbij maagzuurremmers langere tijd nodig zijn, net als een barrett-slokdarm. Bij een barrett-slokdarm is de binnenkant van je slokdarm veranderd. Ook als je de maagzuurremmer kreeg om je maag te beschermen tegen pijnstillers of een bloedplaatjesremmer, blijf je hem meestal slikken. Een bloedplaatjesremmer is een medicijn dat de vorming van bloedstolsels tegengaat, zoals acetylsalicylzuur.

Die 8 weken gelden als bij een kijkonderzoek een ontsteking is gezien. Slik je een maagzuurremmer zonder dat er een ontsteking is gevonden, dan is het advies korter: dat lees je bij maagpijn en brandend maagzuur. Lees altijd de bijsluiter van het middel dat je krijgt.

Hoe gaat het verder bij een slokdarmontsteking?

Bij een lichte ontsteking helpen de adviezen en de medicijnen meestal goed: je klachten worden minder of gaan weg. Sommige mensen houden klachten, of de klachten komen terug. Bespreek dat met je huisarts. Samen bekijk je waardoor je klachten komen en wat je eraan kunt doen, en of je opnieuw een maagmedicijn gaat slikken. Probeer daarnaast gezond te blijven leven, en houd vol wat bij jou hielp.

Blijf je klachten houden, dan stuurt de huisarts je soms door naar een maag-darm-leverarts. Bij een erge ontsteking blijf je de maagzuurremmer slikken, en krijg je na 2 of 3 maanden soms opnieuw een kijkonderzoek. Ook dan helpen de adviezen en de medicijnen meestal goed.

Bij sommige mensen met een erge ontsteking verandert de binnenkant van de slokdarm. Dat heet een barrett-slokdarm. In de huisartsenrichtlijn staat dat bijna 5 van de 100 mensen dit hadden, bij kijkonderzoeken die huisartsen tussen 2002 en 2004 aanvroegen. Dat is dus niet 5 van de 100 mensen met een erge ontsteking. Het is niet bekend waarom de een dit wel krijgt en de ander niet, en er zijn geen medicijnen die het beter maken.

Mensen met een barrett-slokdarm hebben een iets grotere kans op slokdarmkanker. Of je een controle-kijkonderzoek krijgt, en hoe vaak, overlegt je huisarts met de maag-darm-leverarts. Een barrett-slokdarm is ook een van de redenen om de maagzuurremmer te blijven slikken.

Wat kun je zelf doen?

Zorg dat je bovenlichaam ’s nachts hoger ligt, en laat weg waar jij last van krijgt. Ben je te zwaar of rook je, dan helpt afvallen en stoppen met roken. Deze adviezen helpen naast de medicijnen, niet in plaats daarvan, en ze zijn voor volwassenen. Het gaat er vooral om dat je maagzuur minder kans krijgt om omhoog te komen.

• Leg ’s nachts een extra kussen onder je hoofd, nek en schouders, zodat je bovenlichaam hoger ligt. Of zet het hoofdeinde van je bed een stukje hoger.
• Slik geen pijnstillers zoals ibuprofen en naproxen. Moet je zulke pijnstillers door een ziekte slikken, stop er dan niet zelf mee, maar bespreek met je huisarts wat je kunt doen.
• Ben je te zwaar, probeer dan af te vallen. Wil je daar hulp bij, maak dan een afspraak bij een diëtist.
• Rook je, probeer dan te stoppen. Vraag hulp bij je huisarts, de praktijkondersteuner of een coach.
• Krijg je last door bijvoorbeeld alcohol, vet eten of frisdrank met prik, laat dat dan een tijdje weg. Laat niet meerdere dingen tegelijk weg, want dan weet je niet wat helpt.

Heb je zwarte ontlasting (dus niet donkerbruin) of geef je bloed over, wacht dan niet en bel direct je huisarts of de huisartsenpost. Slik je nog geen maagzuurremmer, probeer deze adviezen dan 3 weken. Gaat het daarna niet beter, maak dan een afspraak bij je huisarts.

Gebruik je al andere medicijnen, heb je een ziekte, of ben je zwanger of geef je borstvoeding? Vraag dan eerst bij de apotheek of aan je huisarts of je een maagmedicijn mag. Heeft een baby of een jong kind maagklachten, bel dan je huisarts.

Kan een ontstoken slokdarm ook een andere oorzaak hebben?

Ja, maar dat is zeldzaam. Bij een kijkonderzoek wordt soms iets anders gevonden dan een ontsteking door maagzuur, bijvoorbeeld een schimmelinfectie in je slokdarm. Artsen noemen dat candida-oesofagitis. De huisarts overlegt dan met een maag-darm-leverarts over de behandeling. Ook kan de slokdarm ontsteken zonder dat maagzuur de oorzaak is.

Dat heet eosinofiele oesofagitis. Je merkt het vooral aan moeilijk slikken of aan eten dat blijft steken. Artsen denken dat het door een allergische reactie komt, maar zeker weten ze dat niet. Ook dan overlegt de huisarts met een maag-darm-leverarts.

Ook kunnen sommige pillen je slokdarm en je maag beschadigen, zoals medicijnen tegen botontkalking en pillen met kalium. Slik die daarom met een groot glas water terwijl je zit of staat. Stop er niet zelf mee. Denk je dat er bij jou iets anders speelt, bespreek dat dan met je huisarts, want alleen een (huis)arts kan dit vaststellen.

Wanneer naar de huisarts?

Bel je overdag op een werkdag, dan bel je je eigen huisarts. In de avond, de nacht, het weekend of op een feestdag neem je contact op met de huisartsenpost bij jou in de buurt. Je spreekt daar eerst een speciaal getrainde assistent, die naar je klachten luistert en vragen stelt. Daarna bespreken jullie wat er nodig is.