Alcoholvergiftiging: wat doe je en wanneer bel je 112?

Bij een alcoholvergiftiging, met de medische naam alcoholintoxicatie, heeft iemand zoveel alcohol gedronken dat het lichaam het niet meer aankan. De persoon wordt suf, moet braken en kan het bewustzijn verliezen; in het ergste geval stopt de bloedsomloop. Bel 112 als iemand die alcohol heeft gedronken niet reageert op aanspreken en voorzichtig schudden aan de schouders. Wacht daar niet mee tot de ochtend.

Wat is een alcoholvergiftiging?

Alcohol werkt verdovend. Het bereikt de hersenen in ongeveer tien minuten en beïnvloedt emoties, beleving, waarneming en gedrag; hoe meer alcohol, hoe sterker die effecten. Bij veel alcohol vertragen de polsslag en de ademhaling, en daardoor kan iemand in coma raken. Bel 112 als iemand die alcohol heeft gedronken niet reageert op aanspreken en voorzichtig schudden aan de schouders.

Dat is wat een alcoholvergiftiging gevaarlijk maakt: niet de misselijkheid en de hoofdpijn, maar de sufheid die overgaat in bewusteloosheid. Het Rode Kruis schrijft dat iemand bij een alcoholvergiftiging zelfs in coma kan raken, en dat in het heftigste geval de bloedsomloop stilvalt. Het Voedingscentrum zegt het net zo droog: mensen kunnen doodgaan doordat de ademhaling of het hart stopt. Bel 112 als iemand niet meer reageert of moeite heeft met ademen, en bij de overige situaties uit het kader bovenaan.

Het lichaam breekt alcohol zelf af, en dat kost tijd. Bij de meeste mensen ruimt het lichaam één glas alcohol op in ongeveer anderhalf uur. Wie in korte tijd veel drinkt, drinkt dus sneller dan het lichaam kan bijhouden. Daarom is iemand laten uitslapen alleen veilig als er iemand bij blijft die de ademhaling in de gaten houdt.

Er is geen hoeveelheid alcohol waarvan vaststaat dat hij veilig is. Het Voedingscentrum schrijft dat elke hoeveelheid alcohol schadelijk kan zijn en adviseert om geen alcohol te drinken; de Gezondheidsraad concludeerde in 2026 dat alcohol niet in een gezonde leefstijl past.

Hoe herken je een alcoholvergiftiging?

Het Rode Kruis noemt vier dingen waaraan je een alcoholvergiftiging herkent. Je hoeft ze niet allemaal te zien: één ervan is al genoeg om te blijven kijken. Bel 112 als iemand die alcohol heeft gedronken niet reageert op aanspreken en voorzichtig schudden aan de schouders.

1. Veranderend gedrag. De persoon is bijvoorbeeld heel vrolijk, heel somber of ongepast.
2. Verminderd zicht, duizeligheid en slaperigheid. Soms raakt de persoon het bewustzijn kwijt, of heeft hij de neiging om in te dutten.
3. Warm aanvoelen, misselijk zijn en overgeven. Of het gevoel hebben te moeten braken.
4. In het heftigste geval een circulatiestilstand. De bloedsomloop valt stil. Bel dan 112 en begin met reanimeren.

Er is geen vast aantal glazen dat voor iedereen geldt. Welke effecten iemand krijgt, verschilt per persoon en per hoeveelheid, en vrouwen en jongeren krijgen met dezelfde hoeveelheid meestal een hoger promillage in hun bloed, omdat ze meestal minder wegen. Kijk daarom naar de persoon en niet naar het aantal lege flesjes. Bel 112 als iemand niet meer reageert of moeite heeft met ademen, en bij de overige situaties uit het kader bovenaan.

Wat doe je bij een alcoholvergiftiging?

Bel 112 als iemand die alcohol heeft gedronken niet reageert op aanspreken en voorzichtig schudden aan de schouders. Doe daarna de stappen hieronder in deze volgorde: eerst kijken of de persoon reageert en ademt, dan de houding, dan de warmte, en pas daarna de rest.

1. Spreek de persoon aan en schud voorzichtig aan zijn schouders. Reageert hij niet, bel of laat dan 112 bellen, vraag omstanders om een AED te brengen en zet de telefoon op luidspreker.
2. Kijk of de ademhaling normaal is. Een trage, happende adembeweging is geen normale ademhaling, en onregelmatig of luidruchtig naar lucht happen of snurken ook niet. Ademt de persoon niet of niet normaal, of twijfel je daarover, begin dan met reanimeren.
3. Leg een slapend of bewusteloos persoon bij voorkeur op de zij. Het Rode Kruis schrijft dat voor bij drank, omdat er kans is op braken: wie op zijn rug ligt en overgeeft, kan stikken in zijn eigen braaksel. Dat geldt ook als de persoon duidelijk zwanger is.
4. Ligt een volwassene of een kind op zijn rug, houd dan de luchtweg vrij met de hoofdkantel-kinliftmethode. Leg één hand op het voorhoofd en duw het hoofd voorzichtig achterover; til met twee vingertoppen de punt van de kin op. Draai de persoon zo snel mogelijk op de zij zodra hij braakt of bloed in de mond heeft.
5. Zorg dat de persoon niet afkoelt. Bescherm hem met een fleece- of reddingsdeken, of leg er een deken, jas of sjaal over en bij kou ook eronder.
6. Vraag of er nog iets anders speelt. Vraag aan bekenden of er een ander probleem kan zijn met dezelfde verschijnselen, zoals diabetes. Agressief gedrag en spreken met een dubbele tong komen ook voor bij diabetes. Twijfel je, bel dan 112 of de huisartsen-spoedpost.
7. Laat iemand zijn roes uitslapen, maar blijf de ademhaling controleren. Leg hem daarbij op de zij. Ga niet slapen en laat de persoon niet alleen. Verandert de ademhaling, of is hij niet meer wakker te krijgen, bel dan 112.
8. Wil iemand die dronken is aan het verkeer deelnemen, waarschuw dan de politie.

Op de rug of op de zij?

Bij drank is het antwoord de zij. Het Rode Kruis schrijft dat je een slapend of bewusteloos persoon bij voorkeur op de zij legt, omdat er kans is op braken. Dezelfde bron noemt bij die vraag ook iemand die veel moet braken door drugs of alcohol. Bel 112 als iemand niet meer reageert of moeite heeft met ademen, en bij de overige situaties uit het kader bovenaan.

Dat is een uitzondering, en het helpt om te weten waarop. Voor een bewusteloze die normaal ademt en bij wie niets bijzonders speelt, is de regel namelijk rugligging met de luchtweg open via de hoofdkantel-kinliftmethode. Dat geldt voor een volwassene en voor een kind. De Nederlandse Reanimatie Raad schrapte de stabiele zijligging in 2025 als standaardhouding, maar houdt de zij aan bij neiging tot braken, en bij kinderen al bij de kans erop. Bij drank gaat het Rode Kruis een stap verder: daar is de kans op braken al genoeg.

Het Rode Kruis noemt drie gevallen waarin de zij wél de houding is. Als je de persoon moet verlaten, als hij veel moet braken door drugs of alcohol of kans heeft slijm of bloed in te slikken, en als hij duidelijk zwanger is. Drank valt dus onder de uitzondering en niet onder de hoofdregel. Bel 112 als iemand niet meer reageert of moeite heeft met ademen, en bij de overige situaties uit het kader bovenaan.

Ligt een volwassene of een kind tóch op zijn rug, houd dan de luchtweg vrij met de hoofdkantel-kinliftmethode. Draai hem zo snel mogelijk op de zij zodra hij braakt of bloed in de mond heeft. Blijft iemand overgeven doordat hij te veel heeft gedronken, dan is de zij de houding waarin hij blijft liggen.

Alcoholvergiftiging bij jongeren

Een alcoholvergiftiging bij een jongere is geen kleinere versie van een alcoholvergiftiging bij een volwassene. Het lichaam van een jongere kan veel alcohol in korte tijd niet opruimen, en alcohol is voor kinderen en jongeren extra schadelijk. Voor hen geldt: geen 18, geen alcohol. Bel 112 als een jongere die alcohol heeft gedronken niet reageert op aanspreken en voorzichtig schudden aan de schouders.

Thuisarts noemt het in één keer veel drinken *binge-drinken*: voor jongens vijf glazen of meer in twee uur, voor meiden vier glazen of meer in twee uur. Wat er dan kan gebeuren, staat er even zakelijk bij. Alles draait om je heen, je valt om en je kunt niet meer opstaan. Je kunt bewusteloos of in coma raken, stikken in je eigen kots en doodgaan.

Er is één punt dat jongeren van volwassenen onderscheidt en dat juist bij een vergiftiging gevaarlijk uitpakt. Een volwassene voelt na één of twee glazen dat de alcohol begint te werken. Wie jonger is voelt dat vaak niet, en merkt daardoor te laat dat hij veel heeft gedronken. Wacht bij een jongere dus niet af tot hij zelf aangeeft dat het te veel wordt. Bel 112 als iemand niet meer reageert of moeite heeft met ademen, en bij de overige situaties uit het kader bovenaan.

Wanneer bel je 112 bij een alcoholvergiftiging?

Bel 112 als iemand niet meer reageert of moeite heeft met ademen, en bij de overige situaties uit het kader bovenaan. Bij levensgevaar bel je 112, dag en nacht; dat is wat Thuisarts schrijft over de keuze tussen de nummers. Bij alcohol is de grens van het Rode Kruis daarbij het houvast: geen reactie op aanspreken en voorzichtig schudden aan de schouders.

Bel ook 112 als:

• de ademhaling niet normaal is, of je daarover twijfelt
• de persoon af en toe een trage, happende adembeweging maakt, of onregelmatig of luidruchtig naar lucht hapt of snurkt
• de bloedsomloop stilvalt

Wanneer naar de huisarts?

Denk je dat er snel een arts nodig is, maar is er geen levensgevaar? Bel dan op werkdagen overdag je eigen huisarts. In de avond, de nacht, het weekend of op een feestdag neem je contact op met de huisartsen-spoedpost. Twijfel je over de vraag wanneer je 112 belt en wanneer de huisarts? Dat staat in het artikel over de waarschuwingssignalen van een spoedgeval.

Drink je zelf vaker te veel? Dat is geen spoedgeval, maar wel een goede reden om een afspraak bij de huisarts te maken. Thuisarts noemt te veel drinken zelf als een van de redenen om die afspraak te maken, ook als er verder niets aan de hand lijkt.