Cardiogene shock

Een cardiogene shock is een shock waarbij het hart zelf de oorzaak is. Het hart pompt te weinig bloed rond, en daardoor krijgen de organen te weinig bloed met zuurstof. Dat is levensbedreigend. Bel 112 als je pijn of een zwaar drukkend gevoel op je borst hebt, want dat kan je hart zijn.

Wat is een cardiogene shock?

Een cardiogene shock is een shock waarbij het hart zelf de oorzaak is. Bij een groot hartinfarct kan het hart te weinig bloed rondpompen, en dan komen andere organen in de problemen. Ze krijgen te weinig bloed met zuurstof, raken beschadigd en doen het uiteindelijk niet meer. Bel 112 als je pijn of een zwaar drukkend gevoel op je borst hebt, want dat kan je hart zijn.

Artsen noemen die vorm van shock een cardiogene shock. Bij de andere vormen ligt de oorzaak buiten het hart: iemand kan in shock raken door veel bloedverlies, door een allergische reactie of door een bloedvergiftiging. Lees over wat een shock is en wat je dan doet als je het hele verhaal wilt.

Hoe herken je een cardiogene shock?

Je herkent een shock aan de persoon en niet aan de oorzaak. Iemand maakt een zieke indruk, heeft een bleke, koude en klamme huid, is onrustig en angstig, heeft dorst en is krachteloos, en raakt minder goed bij bewustzijn. Zie je dit, bel dan 112 met de vermelding dat je aan een shock denkt.

Dit zijn de vijf dingen die het Rode Kruis noemt bij een shock. De persoon:

• maakt een zieke indruk
• heeft een bleke, koude, klamme of zweterige huid
• is onrustig en angstig
• heeft dorst en is krachteloos
• krijgt een verminderd bewustzijn of raakt bewusteloos

Deze vijf signalen zeggen niets over de oorzaak. Wat er bij iemand aan de hand is, kun je hier niet uit opmaken: alleen een (huis)arts kan dit vaststellen. Wacht dus niet tot je het weet voordat je 112 belt.

Daarnaast kunnen er klachten zijn die bij het hart passen. De Hartstichting noemt een drukkende pijn op de borst het duidelijkste signaal van een hartinfarct. Het voelt alsof iemand een band om je borst snoert, en dat gevoel gaat niet over. Andere klachten zijn uitstralende pijn naar de linkerschouder of linkerarm, zweten, misselijkheid, braken, bleek of grauw zien, en kortademigheid. Bel 112 als je pijn of een zwaar drukkend gevoel op je borst hebt, want dat kan je hart zijn. Ouderen hebben soms geen pijn op de borst, maar zijn vooral kortademig en vermoeid; bel ook dan 112.

Waardoor ontstaat een cardiogene shock?

Het hart zelf is de oorzaak. Bij een groot hartinfarct pompt het hart te weinig bloed rond, en dan komen ook andere organen in de problemen. Bij zo’n infarct zit een kransslagader dicht en raakt een deel van de hartspier beschadigd. Bel 112 als je pijn of een zwaar drukkend gevoel op je borst hebt, want dat kan je hart zijn.

Dat beschadigde deel krijgt te weinig bloed met zuurstof en werkt niet meer actief mee. In de eerste uren na een infarct is het hart flink van slag en kunnen er ritmestoornissen ontstaan. Er kan zelfs een hartstilstand optreden. In het ziekenhuis houden ze het hartritme daarom goed in de gaten, zodat de arts direct kan ingrijpen bij gevaarlijke ritmestoornissen. Bel 112 als iemand niet meer reageert of moeite heeft met ademen.

Wil je weten hoe zo’n infarct ontstaat, lees dan meer over een hartinfarct. Daar staan de klachten en de oorzaken uitgebreider beschreven.

Wat doe je bij een cardiogene shock?

Je doet hetzelfde als bij elke andere shock, want je kunt aan de persoon niet zien wat de oorzaak is. Bel 112 en zeg erbij dat je aan een shock denkt. Laat de persoon liggen, maak knellende kleding bij de hals los en voorkom dat iemand afkoelt. Geef niets te eten of te drinken.

1. Bel of laat 112 bellen. Zeg erbij dat je een shock vermoedt. De telefonist vertelt je wat je moet doen tot de ambulance er is.
2. Kijk of de mond leeg is. Vraag of de persoon iets in de mond heeft en laat dat zo nodig uitspugen.
3. Stop een mogelijke bloeding direct. Oefen daarvoor druk uit op de wond.
4. Laat de persoon liggen. Wil iemand liever op de zij liggen of met opgetrokken knieën, dan is dat geen probleem.
5. Maak knellende kleding bij de hals los.
6. Voorkom afkoeling. Gebruik bijvoorbeeld een reddings- of isolatiedeken.
7. Laat de persoon niet drinken, eten of roken.
8. Blijf erbij tot de hulp er is. Controleer regelmatig het bewustzijn en de ademhaling.

Reageert iemand niet meer en gaat de ademhaling niet normaal, dan begin je met reanimeren. Deze acht stappen komen van het Rode Kruis en staan ook in het artikel over shock, met meer uitleg erbij: bekijk het volledige stappenplan bij een shock.

Wanneer naar de huisarts?

Bel je overdag op een werkdag, dan bel je je eigen huisarts. In de avond, de nacht, het weekend of op een feestdag neem je contact op met de huisartsenpost bij jou in de buurt. Je spreekt daar eerst een speciaal getrainde assistent, die naar je klachten luistert en vragen stelt. Daarna bespreken jullie wat er nodig is. Als het nodig is, belt de huisarts ook een ambulance voor je.

Twijfel je over de vraag wanneer je 112 belt en wanneer de huisarts? Dat staat in het artikel over de waarschuwingssignalen van een spoedgeval. De rest van dit onderwerp vind je bij alle artikelen over eerste hulp.

Wat gebeurt er in het ziekenhuis?

Bij een hartaanval wordt in de ambulance meteen een hartfilmpje gemaakt. In het ziekenhuis wordt je bloed onderzocht, en als een kransslagader waarschijnlijk dicht zit volgt zo snel mogelijk een onderzoek van die kransslagaders. Dat onderzoek heet een hart-katheterisatie. Op de hartbewaking houden ze je hartritme goed in de gaten, zodat de arts direct kan ingrijpen bij gevaarlijke ritmestoornissen.

Bij een hartaanval kun je daarna een of meer behandelingen krijgen: medicijnen in de ambulance, medicijnen in het ziekenhuis, een dotterbehandeling of een omleidingsoperatie. De hartspecialist bespreekt met je wat voor jou de beste behandeling is. Dat hangt onder meer af van hoe lang je klachten duren, of ze terugkomen, hoe erg de slagader dicht zit en of je andere ziektes hebt.

Komen er bij een groot hartinfarct andere organen in de problemen, dan houden ze ook dat goed in de gaten. Dat komt doordat het hart dan te weinig bloed rondpompt. Bel 112 als iemand niet meer reageert of moeite heeft met ademen.