Oorsuizen (tinnitus)

Oorsuizen is een geluid dat je hoort terwijl er niets te horen is. Het klinkt als een piep, een ruis, een zoem of een klop, in een of beide oren of middenin je hoofd. Een ander woord ervoor is tinnitus. Oorsuizen zelf is niet gevaarlijk, en meestal komt het door lawaai, stress of ouder worden.

In een paar situaties is er wel haast. Hoor je opeens veel slechter of niets meer met één oor of met allebei je oren, bel dan direct je huisarts of de huisartsen-spoedpost. Dat geldt ook als je slechter hoort na een ongeluk of een harde klap op je hoofd of je oor. Snel behandeld worden kan helpen om je gehoor terug te laten komen.

Wat is oorsuizen?

Bij oorsuizen hoor je steeds een of meer geluiden. Dat geluid komt niet van buiten, maar zit in een of beide oren of in je hoofd. Iemand anders kan het geluid dus niet horen. Het kan soms harder en soms zachter worden, en soms lijkt het weg door de geluiden die je om je heen hoort. Een ander woord voor oorsuizen is tinnitus.

Het geluid van oorsuizen is voor iedereen anders, en hoe erg het is ook. Je kunt bijvoorbeeld een van deze geluiden horen:

• suizen, zoals het geluid van wind of stromend water
• fluiten of piepen
• zoemen of brommen
• rinkelen
• kloppen

Sommige mensen kunnen precies een plek aanwijzen waar ze het geluid vandaan horen komen. Het geluid kan ook middenin je hoofd klinken. Sommige mensen horen het altijd, anderen alleen af en toe.

Bij de een valt het oorsuizen alleen op als je stil in bed ligt te luisteren. Bij anderen kan het zo heftig zijn dat je er last van hebt bij alles wat je op een dag doet. Je kunt er moe, somber of bang van worden, of moeite krijgen met slapen, werken of je aandacht ergens bij houden. Dat is een echte klacht en een goede reden om naar de huisarts te gaan.

Hoe ontstaat oorsuizen?

Vaak komt oorsuizen door slechter horen. Je hoort het doordat gehoorcellen binnenin je oor beschadigd zijn. Dat zijn zenuwcellen, en artsen noemen ze haarcellen. Ze zitten in het slakkenhuis, het deel van je oor dat in medische taal cochlea heet. Oorsuizen en slechter horen komen daardoor vaak samen voor, zeker als het oorsuizen ernstig is.

Deze dingen kunnen die cellen beschadigen:

• lawaai, zoals harde muziek, werk met harde geluiden om je heen, of motorrijden zonder je gehoor te beschermen
• ouder worden, want het gehoor vermindert dan geleidelijk
• meerdere oorontstekingen achter elkaar
• een ongeval, bijvoorbeeld schade aan je schedel

Oorsuizen kan ook een andere oorzaak hebben. Soms worden de kleine botjes in je oor harder door kalk, waardoor ze minder goed bewegen en je slechter hoort. Dat heet otosclerose. Ook een vernauwd bloedvat kan het geven, bijvoorbeeld in je nek. Je hoort dan het bloed op het ritme van je hartslag suizen, en dat zit soms aan één kant van je hoofd.

Verder kan het komen door medicijnen die oorsuizen als bijwerking hebben, door verkoudheid of een dicht oor, en door stress. Bij een dicht oor zit er meestal een prop met oorsmeer in de weg. Door stress kun je veel meer last hebben van oorsuizen, en als de stress minder wordt, wordt het oorsuizen meestal ook minder.

Een enkele keer hoort het oorsuizen bij een aandoening die meer klachten tegelijk geeft. Bij de ziekte van Ménière krijg je opeens heftige aanvallen van draaiduizeligheid. Je hoort dan ook minder goed aan één oor, en je hoort gesuis in dat oor. Dat komt waarschijnlijk doordat er te veel vloeistof zit in het evenwichtsorgaan, de buisjes met vloeistof die in allebei je oren zitten en die voor je evenwicht zorgen.

Wat kun je zelf doen bij oorsuizen?

Er is meestal geen behandeling die ervoor zorgt dat oorsuizen weggaat. Er zijn wel manieren om ermee om te gaan, waardoor je er veel minder last van hebt. Ze nemen het oorsuizen niet weg, maar ze zorgen dat het minder van je aandacht opeist. Soms lijkt het geluid er even door te verdwijnen. De meeste dingen hieronder kun je zelf doen, zonder recept.

• Leid jezelf af. Bezig zijn met je werk of een hobby helpt, en intensief sporten ook.
• Zorg voor ontspanning, bijvoorbeeld door yoga. Door stress kun je meer last hebben van oorsuizen en kan het harder klinken.
• Luister naar andere geluiden. Muziek kan het oorsuizen even minder maken. Zet die zeker niet hard.
• Gewone geluiden om je heen werken net zo goed, zoals het tikken van de klok, het blazen van de wind, het ruisen van de zee en het verkeer. Een raam openzetten of naar buiten gaan kan dus al helpen.
• Bescherm je gehoor tegen harde geluiden. Zo zorg je ervoor dat het oorsuizen niet erger wordt. Draag oordoppen met een muziekfilter waar het hard is, en zet de volumebegrenzer van je telefoon aan.
• Hoor je ook slechter, dan kan een hoortoestel helpen. Je hoort de geluiden om je heen dan beter, waardoor je het oorsuizen minder merkt. Verderop lees je bij wie je daarvoor moet zijn.

Helpen deze dingen onvoldoende, of heb je er veel last van, maak dan een afspraak met je huisarts. De huisarts of praktijkondersteuner kan je helpen om met de klachten te leren omgaan, bijvoorbeeld met ontspanningsoefeningen.

Helpen medicijnen of supplementen tegen oorsuizen?

Nee. Je kunt oorsuizen niet minder maken met medicijnen, schrijft Thuisarts. Van kruiden en supplementen is niet aangetoond dat ze oorsuizen wegnemen. Wat wél kan, is dat je oorsuizen een bijwerking is van een medicijn dat je al gebruikt. Denk je dat dat zo is, stop er dan niet zelf mee, maar bespreek met je huisarts of er een ander middel is.

Hoor je slecht door ouder worden, dan bestaat er ook geen behandeling om weer beter te horen. Bij sommige andere oorzaken kan een behandeling soms wel helpen, bijvoorbeeld bij een oorontsteking, een ontsteking van je gehoorgang, een verkoudheid of bij plotselinge doofheid. Daarom is het de moeite waard om de huisarts in je oren te laten kijken.

Wanneer naar de huisarts?

Bel je overdag op een werkdag, dan bel je je eigen huisarts. In de avond, de nacht, het weekend of op een feestdag neem je contact op met de huisartsenpost bij jou in de buurt. Je spreekt daar eerst een speciaal getrainde assistent, die naar je klachten luistert en vragen stelt. Daarna bespreken jullie wat er nodig is.

Vertel je huisarts ook over andere klachten die je misschien hebt. Vertel het vooral als je somber wordt of stress krijgt van het oorsuizen, of als je er slecht door slaapt. Het is makkelijk om dat weg te laten omdat het niet over het oor zelf gaat, maar juist die klachten bepalen mee wat er nodig is.

De huisarts kijkt eerst in je oor, om te zien of daar een oorzaak zit. Is die er, dan krijg je vaak meteen een behandeling. Soms stuurt de huisarts je door naar de keel-neus-oor-arts in het ziekenhuis, die meer onderzoek doet zoals hoortesten. Soms krijg je extra hulp om met het oorsuizen te leren omgaan, bijvoorbeeld van een psycholoog.

Opeens doof aan één oor: wat er dan gebeurt

Word je in korte tijd doof aan één oor zonder dat de arts een duidelijke oorzaak vindt, dan noemen artsen dat plotselinge doofheid. Ze gebruiken daar vaak de Engelse term sudden deafness voor. Je hoeft niet helemaal doof te worden om het te hebben: opeens met één oor veel slechter horen telt ook mee. Het is zeldzaam.

Overkomt dit jou? Bel dan direct je huisarts of de huisartsen-spoedpost. Hoe eerder je gezien wordt, hoe meer er mogelijk is.

Het gebeurt meestal binnen een paar seconden of minuten, en altijd binnen 3 dagen. Je kunt er duizelig bij zijn, druk op het oor voelen of oorsuizen krijgen. Bij 9 van de 10 mensen weten artsen niet waardoor het komt. In Nederland gebeurt het bij ongeveer 8 op de 100.000 mensen per jaar, vooral bij volwassenen tussen de 30 en 60 jaar.

Hoe het afloopt, verschilt. Van elke 3 mensen hoort er 1 na een tijd weer normaal met dat oor. Nog 1 van de 3 hoort wel beter, maar niet meer hetzelfde als ervoor. En 1 van de 3 blijft slecht horen met dat oor of blijft er doof aan.

Je gehoor verbetert het meest in de eerste weken, en na 6 maanden gaat het meestal niet meer vooruit. Het oorsuizen blijft vaak wel. Dat je ook met je andere oor slechter gaat horen, gebeurt bijna nooit.

Zo voorkom je dat het erger wordt

Slechter horen door lawaai kan opeens komen, maar ook langzaam. Dat kan gebeuren als je vaak naar harde muziek luistert zonder je oren te beschermen, of als je ergens werkt waar veel lawaai is. Je kunt slechter gaan horen als het geluid harder is dan 80 decibel. Er is een simpele toets voor. Moet je extra hard praten tegen iemand die 1 meter van je af staat, dan is het geluid harder dan 80 decibel.

Ter vergelijking: in een lege huiskamer is het 50 decibel en een motorfiets of grasmaaier zit op 90 decibel. Muziek via oortjes komt vaak boven de 100 decibel, en een popconcert op 110 tot 120 decibel. Een keihard geluid van dichtbij, zoals een ontploffing, kan je gehoor zelfs meteen voor altijd beschadigen.

Dit helpt om je oren te sparen:

• Draag oordoppen bij een concert, festival of in een club. Speciale oordoppen met een muziekfilter beschermen beter dan schuim-oordoppen, en je kunt er nog gewoon mee praten en de muziek mee horen. Ze zijn te koop bij een audicien.
• Ga ver van de geluidsboxen af staan.
• Zet de volumebegrenzer van je telefoon of koptelefoon aan. Op de meeste apparaten zit er een, en dan weet je zeker dat het geluid nooit te hard is.
• Kies oortjes of een koptelefoon met ruisonderdrukking. De omgeving wordt dan zachter, dus je hoeft het volume minder hard te zetten.
• Zorg voor stilte na lawaai. Heb je lang hard geluid gehoord, wees dan daarna een tijd in een stille omgeving.
• Bescherm je oren ook bij het motorrijden, want zonder oordoppen krijg je het lawaai van de wind vol op je oren.

Werk je in lawaai, dan is dat niet alleen jouw probleem. Volgens de Arbowet moet je werkgever maatregelen nemen als het geluid op je werk harder is dan 80 decibel, bijvoorbeeld medewerkers elk jaar een hoortest laten doen. Boven de 85 decibel is gehoorbescherming verplicht. Wil je weten wat er op jouw werkplek kan, neem dan contact op met de bedrijfsarts.

Hoe gaat het verder bij oorsuizen?

Soms gaat oorsuizen vanzelf over. Maar vaak blijft het, en dat klinkt zwaarder dan het meestal uitpakt. Als het niet overgaat, leer je er meestal vanzelf goed mee omgaan. 9 van de 10 mensen met oorsuizen hebben er weinig last van. Je stoort je steeds minder aan het geluid, en je merkt vanzelf in welke situaties je er minder van merkt.

Hoor je ook slechter, dan is een hoortoestel het meest concrete dat je kunt doen. Zo’n toestel maakt geluiden harder, en daardoor valt het oorsuizen minder op. Ben je jonger dan 67 jaar, maak dan eerst een afspraak met je huisarts. Die kijkt of het slechter horen door ouder worden komt of door iets anders. Ben je 67 jaar of ouder en hoor je langzaam steeds minder, dan kun je meteen naar een hoor-expert, ook wel audicien genoemd, voor een hoortest.

Aan een hoortoestel moet je vaak even wennen, en dat is normaal. Reken op een paar weken voordat je aan het geluid gewend bent. Wacht niet te lang met uitproberen.