Het gehoor
Van https://www.menselijklichaam.nl/het-oor/gehoor/
Op deze pagina
In het kort
- Je oor bestaat uit drie delen: het buitenoor, het middenoor en het binnenoor.
- De zintuigcellen die geluid omzetten in zenuwactiviteit zitten in het binnenoor, in het slakkenhuis.
- Bij geleidingsverlies komt het geluid niet goed binnen; bij perceptief verlies wordt het niet goed waargenomen.
- Slechter horen door ouder worden is de meest voorkomende vorm.
- Hoor je opeens veel slechter met één oor? Bel direct je huisarts of de huisartsenpost.
Horen lijkt vanzelfsprekend tot het minder wordt. Dit artikel legt uit hoe het werkt, welke vormen van gehoorverlies er zijn, en wanneer je ermee naar de huisarts gaat.
Hoe het oor is opgebouwd
Wat je “je oor” noemt is maar een klein deel van het geheel. Het meeste zit binnen in je schedel, en juist daar gebeurt het werk. De drie delen hebben elk een eigen taak, en bij gehoorverlies maakt het uit in welk deel het misgaat. Het menselijk oor bestaat uit drie delen:
- het uitwendige oor, oftewel het buitenoor: de oorschelp en de gehoorgang;
- het middenoor: het trommelvlies en de trommelholte met de gehoorbeentjes hamer, aambeeld en stijgbeugel;
- het binnenoor: het slakkenhuis en de gehoorzenuw.
Hoe horen werkt
Geluid is trilling, en horen is die trilling omzetten in iets waar je hersenen mee kunnen werken. Dat gaat in zes stappen, waarbij elk deel van het oor iets anders doet: het buitenoor vangt op, het middenoor geeft door, en het binnenoor zet om. Van trilling in de lucht naar een geluid dat je herkent:
1. De oorschelp en de ingang van de gehoorgang zijn te zien aan de buitenkant van je hoofd. De oorschelp vangt trillingen op. 2. De trillingen gaan door de gehoorgang naar het trommelvlies en de gehoorbeentjes. 3. Die sluiten aan op het slakkenhuis en laten zo de vloeistof in het slakkenhuis bewegen. 4. Die beweging wordt geregistreerd door de kleine haartjes in het slakkenhuis: de zenuwcellen. 5. Door de bewegende haartjes ontstaat zenuwactiviteit. 6. De hersenen ontvangen die zenuwactiviteit en zorgen ervoor dat we horen.
Waar zitten de zintuigcellen?
In het binnenoor, in het slakkenhuis. Niet in de oorschelp, en niet in het middenoor: dat bevat de gehoorbeentjes, die de trilling alleen doorgeven en versterken.
Dat onderscheid doet ertoe bij gehoorschade. Die haartjes zijn wat er kapotgaat door hard geluid, en ze groeien niet aan.
Welke vormen van gehoorverlies er zijn
Er zijn drie vormen, en het verschil zit in wáár het misgaat: vóór het slakkenhuis of erin. Dat onderscheid bepaalt wat eraan te doen is, en het is precies wat een gehoortest bij de audicien of de keel-neus-oorarts uitzoekt. Voor de lezer is vooral het eerste onderscheid nuttig, want daar zit vaak een eenvoudige oorzaak achter.
Geleidingsverlies, ook wel conductief gehoorverlies. Het geluid wordt niet goed geleid in het uitwendige oor of de gehoorgang. Voorbeelden zijn oorsmeer in de gehoorgang, een gat in het trommelvlies of vocht in het middenoor. Dit is vaak de vorm waar iets aan te doen is.
Perceptief gehoorverlies. Het probleem zit in het binnenoor, in het slakkenhuis, en soms in de gehoorzenuw. Het grootste deel hiervan is ouderdomsslechthorendheid. Andere, minder vaak voorkomende oorzaken zijn aangeboren of later opgelopen schade.
Gemengd gehoorverlies is een combinatie van die twee.
Met gehooronderzoek, audiometrie, is vast te stellen welke vorm het is.
Hoe vaak het voorkomt
Slechter horen is veel gewoner dan de meeste mensen denken, en dat komt doordat het zelden ineens gebeurt. Ongeveer 7,6 procent van de mensen boven de 15 jaar heeft een mild gehoorverlies, dat wil zeggen meer dan 35 decibel. In Nederland zijn dat meer dan een miljoen mensen.
Met de leeftijd loopt dat sterk op: van de 65-plussers heeft ongeveer 54 procent mild gehoorverlies, van de 80-plussers bijna 85 procent.
Oorsuizen komt bij ongeveer twee miljoen Nederlanders voor. Tien procent daarvan heeft er veel last van.
Waardoor je slechter gaat horen
Niet elke oorzaak is even ernstig, en dat is een geruststellende gedachte: een deel is eenvoudig te verhelpen. Slecht horen komt vaak door ouder worden. Of door bijvoorbeeld een oorontsteking of een prop oorsmeer. Andere oorzaken die de huisarts nagaat, zijn een scheurtje in het trommelvlies en een ontsteking van de gehoorgang.
Dat het gehoor met de jaren achteruitgaat is normaal. De leeftijd waarop dat begint verschilt per persoon en is voor een deel erfelijk.
Bel direct je huisarts of de huisartsenpost als:
- je opeens doof bent aan één oor;
- je met één oor opeens veel slechter hoort.
Maak een afspraak bij je huisarts als:
- je merkt dat je geleidelijk slechter gaat horen;
- je last houdt van oorsuizen.
Je huisarts kijkt in je oren om te zien of er een oorzaak in je oor zelf is. Als dat zo is, krijg je daar vaak meteen een behandeling voor. Soms stuurt je huisarts je door naar een audicien of een keel-neus-oorarts.
Veelgestelde vragen
Waar zitten de haartjes die geluid opvangen?
In het slakkenhuis, in je binnenoor. Het zijn zenuwcellen. De gehoorbeentjes in het middenoor, hamer, aambeeld en stijgbeugel, geven de trilling alleen door; daar zitten geen zintuigcellen. Dat verschil is belangrijk, omdat juist die haartjes kapotgaan bij gehoorschade door hard geluid.
Wat is het verschil tussen geleidingsverlies en perceptief verlies?
Bij geleidingsverlies komt het geluid niet goed binnen, bijvoorbeeld door oorsmeer, een gat in het trommelvlies of vocht in het middenoor. Bij perceptief verlies zit het probleem verderop, in het slakkenhuis of de gehoorzenuw. Ouderdomsslechthorendheid is de meest voorkomende perceptieve vorm.
Hoort slechter horen gewoon bij ouder worden?
Ja, tot op zekere hoogte: van de 65-plussers heeft ongeveer 54 procent mild gehoorverlies. Dat betekent niet dat je er niets aan hoeft te doen. Ga naar je huisarts als je merkt dat je slechter hoort, al is het maar om uit te sluiten dat er iets eenvoudigs speelt zoals een prop oorsmeer.
Wanneer moet ik meteen bellen?
Als je opeens doof bent aan één oor, of met één oor opeens veel slechter hoort. Dat is een spoedgeval; bel dan direct je huisarts of de huisartsenpost, ook ’s avonds en in het weekend. Geleidelijk slechter horen aan beide oren is iets anders: daarvoor maak je op een werkdag een afspraak.
Was dit artikel nuttig?
