Wanneer bel je 112 en wanneer de huisarts?

Bel 112 als iemand in levensgevaar is, en ook als je alleen dénkt dat dat zo is. Denk je dat er snel een arts nodig is, maar is er geen levensgevaar? Bel dan overdag op een werkdag je eigen huisarts, en in de avond, de nacht, het weekend of op een feestdag de huisartsenpost. Hieronder lees je bij welke signalen je welk nummer kiest.

Wanneer bel je meteen 112?

Bel 112 bij levensgevaar, en ook als je alleen dénkt dat er levensgevaar is. Dat kan dag en nacht. Je hoeft niet zeker te weten wat er aan de hand is. De telefonist vertelt je wat je moet doen tot de ambulance er is. Bel dus liever te vroeg dan te laat.

De signalen hieronder zijn stuk voor stuk een reden om meteen te bellen. Je hoeft er dus niet meer dan één te zien.

• Iemand reageert niet op aanspreken en schudden. De persoon ligt of zit onderuitgezakt en voelt slap aan.
• Iemand ademt niet, of niet normaal. Let op een trage, happende adembeweging, of onregelmatig en/of luidruchtig naar lucht happen of snurken. Dat is geen normale ademhaling.
• Iemand is ernstig benauwd, of ademt veel sneller of anders dan gewoonlijk. Denk aan een steunende, kreunende of piepende ademhaling die moeite kost, of veel kwijlen.
• Iemand wordt steeds suffer terwijl de ademhaling snel of afwijkend is, vooral als de huid van kleur verandert, bijvoorbeeld blauw-paars.
• Een drukkende pijn op de borst die in rust niet minder wordt. Dat kan wijzen op een hartinfarct.
• Een scheve mond, een arm die niet goed omhoog komt of opeens niet goed kunnen praten. Dat kan wijzen op een beroerte.
• Een plotselinge, hevige hoofdpijn, met of zonder misselijkheid en braken.
• Een hevig bloedende wond, of iemand die duizelig en suf is, klam of bleek ziet, zweet, flauw dreigt te vallen of zich ziek voelt.
• Hevige benauwdheid, een zwelling in het nek-halsgebied, of iemand die suf wordt. Dat kan een ernstige allergische reactie zijn, bijvoorbeeld na eten, een insectensteek of een medicijn.
• Duizeligheid, hoesten, druk op de borst en heesheid tegelijk. Ook die combinatie kan een ernstige allergische reactie zijn.

Hoe herken je een hartinfarct?

De bekendste klacht is een drukkende pijn op de borst die in rust niet minder wordt. Vaak komen daar kortademigheid, zweten, duizeligheid of flauwte bij. Soms straalt de pijn uit naar de armen, de schouderbladen, de hals, de kaak of de maagstreek. Soms zijn er juist acute, ernstige vermoeidheid, misselijkheid of braken. De klachten verschillen per persoon en kunnen geleidelijk of plotseling ontstaan.

Bel 112 als je aan een hartinfarct denkt. Zorg dat de persoon zich niet inspant en laat die zelf de beste houding kiezen. Leg bij benauwdheid het bovenlichaam iets hoger, en bij flauwte en duizeligheid juist de benen.

Vrouwen hebben bij een hartinfarct soms minder last van druk op de borst en van uitstraling naar de armen dan mannen. Daardoor wordt een hartinfarct bij vrouwen vaak minder goed herkend. Heeft iemand een of meer onduidelijke klachten, zoals pijn bij de schouderbladen, duizeligheid of misselijkheid, neem dan altijd contact op met de huisarts. Meer over hoe een hartaanval ontstaat en wat er daarna gebeurt lees je in het artikel over de hartaanval. Over de andere oorzaken van pijn op de borst staat een apart artikel.

Hoe herken je een beroerte?

Bij een beroerte is een bloedvat in de hersenen dicht of kapot. Daardoor werkt een deel van de hersenen opeens niet meer goed. Je krijgt dan opeens klachten: een scheve mond, onduidelijk praten of rare dingen zeggen, en een arm of been dat niet goed omhoog komt. Ook problemen met zien of slikken horen erbij.

Bel 112 bij een scheve mond, een arm die niet goed omhoog komt of opeens niet goed kunnen praten. Deze signalen passen er ook bij:

• een been dat niet goed omhoog komt of te gebruiken is
• minder goed kunnen slikken
• minder gevoel of een ander gevoel in het gezicht, een arm of een been
• plotseling wazig zien, of verlies van gezichtsvermogen aan een of beide ogen
• plotseling evenwichtsverlies, duizeligheid of coördinatieproblemen
• ineens verward zijn, of moeite hebben met het begrijpen van instructies
• een plotselinge, hevige hoofdpijn

Bel ook als je twijfelt wat voor klachten het zijn, en als iemand wakker is geworden met deze klachten.

1. Bel 112. Laat iemand anders bellen als dat kan, zodat jij bij de persoon kunt blijven.
2. Schrijf op wanneer de klachten begonnen. Die tijd bepaalt mee welke behandeling de beste is.
3. Geef geen eten en geen drinken, totdat een arts de persoon heeft onderzocht.
4. Vraag of er iets in de mond zit en laat dat zo nodig uitspugen.
5. Laat de persoon zitten of liggen in een houding die die zelf kiest, en blijf het bewustzijn en de ademhaling controleren.

Trekken de klachten vanzelf snel weg, dan kan het een TIA zijn geweest: een tijdelijke, kortdurende verstopping van een bloedvaatje in de hersenen. Neem dan met spoed contact op met de huisarts of de huisartsenpost.

Wanneer naar de huisarts?

Bel je overdag op een werkdag, dan bel je je eigen huisarts. In de avond, de nacht, het weekend of op een feestdag neem je contact op met de huisartsenpost bij jou in de buurt. Je huisartsenpraktijk is open op werkdagen van 8 uur ’s ochtends tot 5 uur ’s middags. Weet je niet zeker of je snel naar een arts moet, kijk dan je klacht op bij Thuisarts.

Het telefoonnummer voor spoed staat meestal op de website van je huisarts. Bel je het gewone nummer, dan kies je voor spoed in het keuzemenu. Het nummer van de huisartsenpost staat op de website van je eigen huisarts, en je hoort het ook op het bandje als je die belt.

Wat gebeurt er als je belt?

Bij de huisarts spreek je eerst de assistent. Die stelt vragen en bespreekt jouw situatie met de huisarts. Soms krijg je daarna je huisarts aan de telefoon. Daarna hoor je wat er nodig is: meteen naar de huisarts komen, de huisarts komt naar jou toe, of meteen naar het ziekenhuis. Als het nodig is, belt de huisarts ook een ambulance voor je.

Bij de huisartsenpost spreek je eerst een speciale assistent, een triagist, die extra getraind is voor spoedsituaties. Soms vul je eerst een vragenlijst in. De assistent luistert naar je klachten en stelt vragen, en daarna bespreken jullie wat er moet gebeuren. Dat kan zelfzorgadvies zijn, medicijnen ophalen bij de apotheek, een afspraak op de post, een huisarts die naar je toe komt, of een ambulance.

Bel je 112, dan vertelt de telefonist je wat je moet doen tot de ambulance er is. Moet je aan iemand eerste hulp verlenen terwijl je wacht, kijk dan bij alle artikelen over eerste hulp wat er bij die situatie hoort. Voor benauwdheid door astma staat apart beschreven wat je doet bij een astma-aanval.