Flauwvallen: wat doe je en wanneer bel je 112?

Iemand die flauwvalt is even buiten bewustzijn, omdat de hersenen kort te weinig bloed krijgen. Het duurt hooguit 3 minuten en daarna komt de persoon vanzelf weer bij. Laat hem liggen, houd de ademhaling in de gaten en til de benen niet op. Bel 112 bij een flauwte bij een volwassene ouder dan 40 jaar of een kind jonger dan 6 jaar.

Wat doe je als iemand flauwvalt?

Laat de persoon liggen en houd het bewustzijn en de ademhaling in de gaten. Een flauwte duurt hooguit 3 minuten. Komt iemand daarna niet bij, dan is het geen gewone flauwte meer. Bel 112 als iemand niet meer reageert of moeite heeft met ademen. Bel 112 bij een flauwte bij een volwassene ouder dan 40 jaar of een kind jonger dan 6 jaar.

1. Laat hem zijn arm- en beenspieren samentrekken. Zie je iemand wegraken, laat hem dan eerst zijn spieren spannen. Dat houdt een dreigende flauwte soms nog tegen.
2. Helpt dat niet, begeleid hem dan naar de grond. Laat hem rustig zakken, zodat hij zich bij het vallen niet bezeert.
3. Laat de persoon liggen. Ligt hij op zijn rug, houd dan de luchtweg vrij met de hoofdkantel-kinliftmethode: kantel het hoofd licht achterover en til de kin op.
4. Kijk of de ademhaling normaal is. Ademt de persoon niet of niet normaal, of twijfel je daarover, bel of laat 112 bellen en begin met reanimeren.
5. Draai de persoon zo snel mogelijk op de zij als hij moet braken of bloed in de mond heeft. Doe dat ook bij een duidelijk zwangere en als je zelf weg moet, bijvoorbeeld om meer mensen te helpen. Gaat het om braken of bloed, leg hem daarna weer op de rug en houd de luchtweg vrij.
6. Zorg dat de persoon niet afkoelt. Leg er een deken, jas of sjaal over, en als het koud is ook eronder.
7. Gaat het om een volwassene ouder dan 40 jaar of een kind jonger dan 6 jaar? Bel dan 112, ook als de flauwte er verder gewoon uitziet. Hier geldt geen wachttijd.
8. Blijft de persoon bewusteloos en knapt hij niet op van het liggen? Bel dan 112. Bij een duidelijke flauwte mag je daar maximaal 2 minuten mee wachten. Dat is een bovengrens en geen advies om te wachten: bij twijfel bel je meteen.

Wanneer bel je 112 bij flauwvallen?

Bel 112 als iemand niet meer reageert of moeite heeft met ademen. Bel 112 bij een flauwte bij een volwassene ouder dan 40 jaar of een kind jonger dan 6 jaar. Die twee leeftijden gelden ook als de flauwte er verder gewoon uitziet.

Bel ook 112 als:

• de persoon bewusteloos blijft en niet opknapt van het liggen
• de ademhaling niet normaal is, of je daarover twijfelt
• je niet zeker weet of het een flauwte was

Blijft iemand bewusteloos, dan mag je bij een duidelijke flauwte maximaal 2 minuten wachten met het bellen van 112, om te zien of hij opknapt van het liggen. Dat is een bovengrens en geen advies om te wachten: bij twijfel bel je meteen.

Reageert iemand niet meer en is de ademhaling niet normaal, bel of laat dan 112 bellen en begin met reanimeren. Twijfel je tussen 112 en de huisarts, dan staat in ons artikel over wanneer je 112 belt en wanneer de huisarts hoe die keuze loopt.

Wat doe je als je voelt dat je gaat flauwvallen?

Ga hurken of zitten en span je spieren aan. Door je spieren samen te trekken duw je bloed naar je hoofd, en daarmee is een dreigende flauwte soms nog te keren. Sta je, kruis dan je benen. Zit of lig je, hef dan je benen op. Het Rode Kruis schrijft dat de oefeningen voor het onderlichaam daarbij vaak meer effect hebben dan die voor het bovenlichaam.

1. Hurk.
2. Of kruis je benen en span je been-, buik- en bilspieren aan. Zit of lig je, dan kun je ook proberen je benen op te heffen. Houd dat ongeveer 30 tellen vol.
3. Lukt dat niet, span dan je armspieren aan. Pak je ene hand met je andere vast en trek je armen in tegengestelde richting.
4. Werkt het niet? Ga op de grond zitten. Span de spieren van je armen en benen aan. Daarmee duw je extra bloed naar je hoofd, en dan val je minder snel flauw.

Wat is flauwvallen?

Flauwvallen is een kort bewustzijnsverlies doordat de hersenen even te weinig bloed krijgen. Je bent hooguit 3 minuten weg en wordt daarna vanzelf wakker. Meestal herinner je je er niets van. Het overkomt vooral jonge mensen tussen 12 en 24 jaar en mensen ouder dan 60 jaar.

Vlak voor een flauwte kun je dit merken: een licht gevoel in je hoofd, zwarte vlekken of niets meer zien, zweten, misselijkheid en gapen, en anderen zien dat je bleek wegtrekt. Het kan ook zijn dat je niets merkt. Tijdens de flauwte reageer je niet als iemand je aanraakt of tegen je praat. Je spieren kunnen slap of juist stijf zijn en kunnen kort schokken. En je kunt plassen zonder dat je het tegen kunt houden.

De gewone oorzaken zijn een korte daling van de bloeddruk bij pijn, angst, ziek zijn, warmte, drukte of lang staan, en verder snel opstaan, plassen of persen op de wc. Flauwvallen is meestal niet gevaarlijk, want je lichaam lost het zelf op. Heel soms komt het door iets ernstigs, bijvoorbeeld een probleem met het hart, en daarvoor staan de belgrenzen hieronder.

Iemand die veel bloed heeft verloren of een allergische reactie heeft, kan in extreme situaties in een shock raken. Dat is iets anders dan een flauwte en het is levensgevaarlijk. Bel dan 112 en zeg erbij dat je aan een shock denkt.

Wanneer naar de huisarts?

Na een flauwte hangt het van wat eraan voorafging af wie je belt. Negen dingen maken van een gewone flauwte een reden om direct je huisarts of de huisartsen-spoedpost te bellen, ook als je je daarna weer goed voelt. Sommige daarvan kun je zelf niet hebben gezien, want ze gebeurden terwijl je weg was: daarom staat er in het kader ook wat iemand anders moet doen.

Bel je overdag op een werkdag, dan bel je je eigen huisarts. In de avond, de nacht, het weekend of op een feestdag neem je contact op met de huisartsenpost bij jou in de buurt.

Maak op een werkdag een gewone afspraak met je huisarts als je het niet aan voelde komen, als je vaker opeens flauwvalt, of als je ouder bent dan 70 jaar. Doe dat ook als je medicijnen slikt die je bloeddruk lager kunnen maken. En doe het als er familieleden jonger dan 40 jaar zijn met hartproblemen, of die plotseling zijn overleden door een hartprobleem. Neem daarnaast direct contact op met de huisarts als iemand bij bewustzijn is maar niet opknapt van het liggen, of als een flauwte herhaaldelijk voorkomt.

Hoe voorkom je flauwvallen?

Kijk eerst hierboven of je de huisarts moet bellen. Hoef je dat niet, dan is er een aantal dingen dat helpt. Ze komen op hetzelfde neer: zorg dat je bloeddruk niet plotseling zakt, en geef je lichaam de tijd als je van houding verandert. Thuisarts zet ze op een rij.

• Sta langzaam op. Wacht even om te kijken of dat goed gaat, en ga pas lopen als je je niet licht in je hoofd voelt. Krijg je klachten, ga dan weer zitten met je hoofd tussen je knieën, of ga even liggen.
• Word niet te moe en te warm. Doe rustiger aan als je ziek of moe bent, sta niet te lang, en blijf niet lang in warme en benauwde ruimtes.
• Eet en drink regelmatig iets en neem onderweg altijd iets te eten en te drinken mee. Drink geen alcohol.
• Pers niet op de wc. Krijg je een licht gevoel in je hoofd als je plast, ga dan zitten, vooral in de nacht. Wacht even voordat je opstaat en houd je vast aan een handvat aan de muur.
• Gebruik je medicijnen tegen hoge bloeddruk of tegen een depressie? Bespreek je klachten met je arts. Die kan je medicijnen aanpassen als dat nodig is.

Blijf je flauwvallen terwijl je deze dingen doet, bespreek dat dan met je huisarts. De rest van dit onderwerp vind je bij alle eerstehulponderwerpen op deze site.