Bloedvergiftiging

Bloedvergiftiging heet in de geneeskunde een sepsis. Je lichaam reageert dan heel heftig op een bacterie, virus, parasiet of schimmel, en je wordt daar zo ziek van dat je organen beschadigd raken. Een sepsis kan levensbedreigend zijn en je hebt snel een behandeling in het ziekenhuis nodig. Kijk daarom eerst of je moet bellen, en lees pas daarna verder.

Wat is een bloedvergiftiging?

Bloedvergiftiging is de gewone naam voor een sepsis. Je lichaam reageert dan heel heftig op een bacterie, virus, parasiet of schimmel. Je bent daar zo ziek van dat je organen beschadigd raken, bijvoorbeeld je longen of je nieren. Wordt een sepsis niet goed behandeld, dan kun je eraan overlijden.

Een sepsis begint bij een infectie ergens anders in je lichaam. Je kunt er bijvoorbeeld een krijgen bij een blaasontsteking, een longontsteking of een hersenvliesontsteking. Ook sommige gifstoffen kunnen de oorzaak zijn.

Bij een sepsis kan je bloeddruk dalen, waardoor je organen te weinig bloed krijgen en het uiteindelijk niet meer doen. Ongeveer 1 van de 4 mensen met een sepsis overlijdt hieraan. Daarom moet je snel in het ziekenhuis worden behandeld.

Hoe herken je een bloedvergiftiging?

Bij een sepsis kun je koorts hebben van hoger dan 38 graden, of juist een te lage temperatuur van lager dan 36 graden. Daarbij adem je sneller, klopt je hart sneller en ben je slaperig, verward of suf. Je voelt je heftig grieperig en je plast weinig of niet. Neem direct contact op met je huisarts of de huisartsenpost.

Dit zijn de klachten die bij een sepsis kunnen horen:

• koorts hoger dan 38 graden, of juist een te lage temperatuur van lager dan 36 graden
• een snelle ademhaling: in rust 22 keer per minuut of meer
• een snelle hartslag: in rust meer dan 90 keer per minuut
• slaperig, verward of suf zijn
• minder kleur in het gezicht
• een heftig grieperig gevoel
• pijn of spierpijn in je hele lichaam
• erg ziek of zwak zijn, zodat je niet meer op je benen kunt staan
• niet of weinig plassen
• de klachten van de infectie zelf, zoals hoesten, benauwdheid, pijn bij het plassen, buikpijn, misselijkheid, minder zin in eten of hoofdpijn

De snelheid waarmee je zieker wordt, zegt iets over hoe erg het is. Hoe sneller je klachten erger worden, hoe sneller je behandeld moet worden. Wat de oorzaak bij jou is, kun je hier niet uit opmaken: alleen een (huis)arts kan dit vaststellen.

Hoe ziet een bloedvergiftiging eruit?

Wat je bij een volwassene aan de buitenkant kunt zien, is minder kleur in het gezicht. Verder herken je een sepsis vooral aan hoe ziek iemand is: snel of moeilijk ademen, een snelle hartslag, suf of verward zijn en weinig plassen. Bij een kind kan er wél iets op de huid te zien zijn: vlekjes die niet weggaan als je erop drukt.

Soms zie je wel de infectie waar de sepsis uit voortkomt. Bij wondroos krijg je bijvoorbeeld opeens een warme, dikke, pijnlijke, rode of donkere plek op je huid.

Hoe herken je een bloedvergiftiging bij een kind?

Bij een kind is een sepsis soms lastig te herkennen, want het is vaak niet meteen duidelijk dat de klachten daarbij horen. Let op koorts, rillingen of juist koud aanvoelen, snel of moeilijk ademhalen, een snelle hartslag en suf of verward zijn. Let ook op vlekjes op de huid die niet weggaan als je erop drukt. Bel bij deze klachten direct de huisarts of de huisartsenpost.

Dit zijn de klachten die je bij een kind kunt zien:

• koorts, rillingen of koud aanvoelen
• snel of moeilijk ademhalen
• een snelle hartslag
• slaperig, verward of suf zijn
• een grauwe, bleke of klamme huid
• vlekjes op de huid die niet weggaan als je erop drukt
• een heftig grieperig gevoel
• erge pijn in de benen of erge pijn in het hoofd
• pijn of spierpijn in het hele lichaam
• erg ziek of zwak zijn, zodat je kind niet meer op de benen kan staan
• niet of weinig plassen
• geprikkeld zijn, vooral bij baby’s

Ook als je bij je kind niets gemerkt hebt van een besmetting, is een sepsis toch mogelijk. Ben je heel erg ongerust over je kind of over hoe je kind zich gedraagt, en heb je het gevoel dat er iets helemaal niet klopt? Artsen nemen dat heel serieus. Vraag dan gerust: zou het een sepsis kunnen zijn?

Kun je een bloedvergiftiging krijgen van een wondje?

Ja, dat kan. Bij wondroos komen soms bacteriën in je bloed die naar andere organen gaan, en dan ben je erg ziek. Bij een kind kan een sepsis ook komen door een ontsteking van een wondje. Controleer een wond daarom elke dag, ook als je hem goed hebt gespoeld. Maak een afspraak bij de huisarts zodra je een van deze tekenen van een ontsteking ziet:

• De wond wordt dikker, warm en roder of donkerder.
• De wond gaat meer pijn doen.
• Er komt wit-geel vocht uit de wond (pus).
• Je voelt je ziek.
• Je krijgt koorts: 38 graden of hoger.
• De wond is na 2 dagen nog niet veel beter.

Een rode streep vanuit een wondje

Een rode streep die vanuit een wondje loopt, merken mensen meestal zelf op, en ze denken dan aan een mogelijke bloedvergiftiging. Dat roept bezorgdheid en angst op. In de geneeskunde heet zo’n streep lymfangitis, en hij is een van de kenmerken van een ontstoken wond.

Neem contact op met je huisarts als de ontsteking zich uitbreidt, als je je ziek gaat voelen, of als de wond na 2 dagen nog niet veel beter is. Bij een ontstoken wond kan de huisarts naast een streep ook een gezwollen lymfeklier vinden of een ontsteking van de diepere huid. Meer over de streep zelf lees je bij lymfangitis, een ontsteking van een lymfebaan.

Wie heeft meer kans op een bloedvergiftiging?

Je kunt sneller een sepsis krijgen als je afweersysteem slechter werkt. Dat kan verschillende oorzaken hebben, van een behandeling tegen kanker tot een chronische ziekte of je leeftijd. De kans is ook groter als je in het ziekenhuis ligt of net geopereerd bent.

Je afweer kan minder goed werken door:

• chemotherapie bij kanker
• lang prednison gebruiken of andere medicijnen die je afweer minder maken
• veel alcohol drinken
• een chronische ziekte, zoals een hartziekte, longziekte, nierziekte of diabetes
• ouder zijn dan 70 jaar
• geen milt meer hebben

De kans op een sepsis is ook groter als je ziek bent en je in het ziekenhuis opgenomen bent of bent geweest. Datzelfde geldt als je pas geopereerd bent of een blaaskatheter hebt.

Wanneer naar de huisarts?

Bel je overdag op een werkdag, dan bel je je eigen huisarts. In de avond, de nacht, het weekend of op een feestdag neem je contact op met de huisartsenpost bij jou in de buurt. Je spreekt daar eerst een speciaal getrainde assistent, die naar je klachten luistert en vragen stelt. Daarna bespreken jullie wat er nodig is. Als het nodig is, belt de huisarts ook een ambulance voor je.

Welke behandeling krijg je bij een bloedvergiftiging?

Bij een sepsis word je zo snel mogelijk naar het ziekenhuis gebracht. Daar krijg je snel vocht via een infuus. Komt de sepsis door een bacterie, dan krijg je zo snel mogelijk antibiotica via het infuus. De arts controleert steeds of je bloeddruk niet te laag wordt en of je organen goed blijven werken.

In het ziekenhuis krijg je verschillende onderzoeken om erachter te komen wat de oorzaak van de sepsis is, zoals bloedonderzoek en een longfoto. Soms ga je naar een speciale afdeling waar je extra veel zorg krijgt, de intensive care.

Wat is een septische shock?

Soms krijgen mensen met een sepsis een shock. Dan daalt de bloeddruk erg en komt er te weinig bloed met zuurstof in de organen. De organen raken beschadigd en doen het uiteindelijk niet meer. Dat is levensbedreigend, en je kunt eraan doodgaan. Krijg je een shock, dan moet je met spoed naar de intensive care.

Hoe gaat het verder na een bloedvergiftiging?

Heb je een sepsis gehad, dan kun je na het herstel nog klachten of problemen houden. Je nieren of longen kunnen na de ziekte minder goed blijven werken, en je kunt je lange tijd moe voelen. De meeste mensen hebben last van moe zijn, zwakkere spieren en weinig energie.

Hoe erg dat is, verschilt per persoon. Het hangt af van je leeftijd, hoe fit je was vóór de sepsis en hoe lang je in het ziekenhuis hebt gelegen. Het hangt ook af van hoeveel organen niet goed werkten tijdens je sepsis.

Klachten na een sepsis kunnen zijn:

• zwakke spieren
• weinig zin in eten
• benauwdheid
• moeite met je aandacht ergens bij houden en dingen onthouden
• sombere gevoelens
• angst
• de heftige gebeurtenis steeds opnieuw beleven, een posttraumatische stressstoornis (PTSS)
• slecht slapen