Werkloosheid

In een markteconomie is de arbeidsmarkt afhankelijk van het principe van vraag en aanbod. Hoewel er naar volledige werkgelegenheid gestreefd wordt, zal nooit iedereen een betaalde baan hebben. Sommigen verliezen hun werk, anderen kunnen geen baan krijgen. In de westerse landen worden werklozen meestal door een sociaal netwerk opgevangen. Toch is deze opvang aan bepaalde termijnen gebonden. Vooral als mensen gedurende lange tijd geen werk hebben, kan werkloosheid tot sociale en psychische problemen leiden.

Sociale gevolgen van werkloosheid

Werkloosheid brengt automatisch financiële beperkingen met zich mee. Vaak kan men de levensstandaard die men gewend was niet meer handhaven. Daardoor is een groot deel van de werkloze bevolking op sociale bijstand aangewezen.

Geleidelijke achteruitgang
Zonder werk verliest men het contact met collega’s. Langdurig werklozen raken het contact met kennissen kwijt. Sommigen verliezen hun vrienden omdat ze niet meer hetzelfde levenspatroon hebben en een stapje terug moeten doen. De situatie brengt veel onzekerheid met zich mee, vaak verliest men een stukje maatschappelijk aanzien. Bij werkloosheid van een van de ouders, kan de sfeer binnen het gezin ongewild veranderen. De sombere situatie kan ook van invloed zijn op de kinderen.

De vertrouwensrelatie met de ouders kan verstoord raken, schoolprestaties kunnen afnemen. Hoge huren of hypotheeklasten van het eigen huis worden voor werklozen onbetaalbaar. Men is gedwongen naar een goedkopere woning uit te wijken. Sommige particuliere huisbazen weigeren aan werklozen te verhuren. Om voor de sociale woningbouw in aanmerking te komen, moet men zich vaak op een wachtlijst laten plaatsen.

De psychische gevolgen van werkloosheid

Soms worden werklozen ook als lui en opportunistisch afgeschilderd. Natuurlijk zijn er altijd wel mensen die van het sociale systeem proberen te profiteren, maar het merendeel van de werklozen zou liever vandaag dan morgen zijn werk weer willen opnemen. Door dit soort negatieve uitlatingen worden gevoelens van minderwaardigheid versterkt.

Depressies en gedachten aan zelfmoord
Aangezien het uitoefenen van een beroep in onze maatschappij veel aanzien geniet, heeft iemand die plotseling zonder werk komt te zitten, een aanzienlijk prestigeverlies te verduren. De betreffende persoon denkt al snel dat hij gefaald heeft, en dat het zijn eigen schuld is.

Deze twijfels en zelfverwijten kunnen tot een ernstige persoonlijkheidscrisis leiden. Zware depressies en zelfmoordgedachten zijn psychische verschijnselen, waar vooral langdurig werklozen onder kunnen lijden.
Lusteloosheid en verveling Veel werklozen voelen zich niet in staat, de tijd waar ze plotseling over beschikken, goed te gebruiken. Sociologische studies hebben aangetoond dat vele werklozen niet in staat zijn van de noodsituatie te profiteren. Ze gaan niet méér wandelen, sporten of lezen. Vaak worden bijscholing of omscholing als zinloos ervaren. Daarbij kunnen gevoelens van verveling en onzekerheid over de toekomst ontstaan. Het is belangrijk dit vroegtijdig te herkennen en steun en hulp te zoeken, voordat men de moed helemaal verliest en bijvoorbeeld in de alcohol vlucht.

Kans op extremisme

Werkloosheid kan ook ontevredenheid, frustraties en agressiviteit losmaken. Vaak worden anderen voor de eigen situatie verantwoordelijk gesteld. Politici, buitenlanders, werkgevers of juist vakbondleiders. Bij een stijging van het aantal werklozen, kunnen deze gevoelens zowel extreem linkse als rechtse stromingen aanwakkeren.