Ringworm

Ringworm is geen worm, maar een schimmelinfectie van je huid. Je ziet meestal een ronde plek met losse velletjes en een rand die dikker is dan de rest, terwijl het midden er alweer beter uitziet. Op Thuisarts heet de aandoening huidschimmel. Een crème tegen schimmel van de apotheek of drogist helpt er meestal goed tegen.

Wat is ringworm?

Ringworm is een schimmelinfectie van de huid. Schimmels zitten bij iedereen op het lichaam en meestal merk je daar niets van, want op je huid zit een vetlaagje dat je beschermt. Werkt die bescherming even minder goed, dan kan de schimmel in je huid groeien. De plek die dan ontstaat lijkt vaak op een ring, en daar komt de naam vandaan.

Thuisarts noemt de aandoening huidschimmel en schrijft er zelf bij dat mensen het ook wel ringworm noemen. Je kunt de plekken krijgen op je gezicht, nek, borst, buik, rug, armen en benen. Ook op je voeten kunnen ze zitten, en in huidplooien: de plekken waar twee stukken huid tegen elkaar aan zitten, zoals onder je borsten.

Hoe herken je ringworm?

Je hebt een of meer plekken met losse velletjes op je huid. De randen van zo’n plek zijn vaak dikker dan de rest, en in het midden lijkt je huid alweer beter te worden. Daardoor lijkt de plek op een ring die steeds groter wordt. De plek heeft een andere kleur dan je huid: lichter, donkerder of rood.

Dit zijn de dingen die je kunt merken:

• een of meer plekken met losse velletjes op je huid
• plekken met een andere kleur dan je huid, bijvoorbeeld lichter, donkerder of rood
• randen die vaak dikker zijn dan de rest van de plek
• jeuk, en soms een branderig gevoel

De schimmel kan ook in je nagels komen. Je krijgt dan schimmelnagels, ook wel kalknagels genoemd. Zitten de plekken tussen je tenen of aan de zijkant van je voet, dan heet het voetschimmel, ook wel zwemmerseczeem genoemd. Het is dezelfde soort schimmel op een andere plek.

Soms krijg je door de huidschimmel blaasjes-eczeem: blaasjes aan de zijkanten van je vingers of op de binnenkant van je handen. Behandel je de huidschimmel, dan gaan die blaasjes meestal ook weer weg.

Ringworm of iets anders?

Een ronde rode plek is niet altijd ringworm. De huisartsenrichtlijn noemt drie aandoeningen waar een huisarts als eerste aan denkt als het geen schimmel is: eczeem, psoriasis en huidinfecties door bacteriën. Bij kinderen is krentenbaard zo’n bacteriële infectie: blaasjes met gele pus die opengaan en opdrogen tot een gele of bruine korst, meestal rond de mond of de neus.

Twijfel je of het een schimmel is, laat je huisarts er dan naar kijken. Meestal is de plek genoeg om de diagnose te stellen en is verder onderzoek niet nodig. Bij twijfel kan de huisarts kleine schilfertjes van de rand van de plek losmaken en die naar een laboratorium sturen.

Waardoor krijg je ringworm, en is het besmettelijk?

Ringworm is besmettelijk. Je kunt het krijgen van iemand anders en je kunt het ook weer doorgeven. De schimmel zit in de velletjes die van je huid loslaten. Die vallen bijvoorbeeld op de vloer van een zwembad, een doucheruimte of een sportruimte, en wie daar met blote voeten loopt kan de schimmel oppikken.

Je krijgt ringworm doordat het beschermende vetlaagje van je huid tijdelijk minder goed werkt. Dat gebeurt bijvoorbeeld als je vaak lang doucht of lang in bad gaat. De schimmel komt dan in je huid en kan daar groeien.

Er zijn twee dingen die de kans groter maken:

• Veel contact met dieren. Je kunt de schimmel ook van een dier krijgen, bijvoorbeeld als je vaak knuffelt met een huisdier of als je met dieren werkt. Vee en huisdieren zoals jonge katjes kunnen een bron zijn. Denk je dat je huisdier de bron is, laat het dier dan door de dierenarts beoordelen.
• Een afweer die minder goed werkt. De huisartsenrichtlijn noemt medicijnen die de afweer onderdrukken: chemotherapie, medicijnen rond en na een transplantatie, en langdurig gebruik van corticosteroïden. Wie die slikt, heeft volgens de richtlijn juist méér kans op een schimmelinfectie.

Wat kun je zelf doen bij ringworm?

De adviezen hieronder komen van Thuisarts en zorgen dat de schimmel niet erger wordt. Ze vervangen de crème niet, want ringworm gaat meestal niet vanzelf over. Zijn de plekken na de hele kuur nog niet weg, maak dan een afspraak bij je huisarts. Als de schimmel weg is, helpen dezelfde adviezen om het niet opnieuw te krijgen.

Wassen en afdrogen

• Was je huid zonder zeep. Gebruik je toch een keer zeep of shampoo, spoel dan goed af zodat er geen zeepresten blijven zitten.
• Droog je huid goed af. Op plekken die je moeilijk droog krijgt, kun je talkpoeder gebruiken. Dat koop je bij de apotheek of drogist.
• Gebruik een aparte handdoek voor de plek waar de schimmel zit, en pak elke keer een schone.

Kleding en schoenen

• Doe elke dag schone kleren aan.
• Draag kleren die ruim zitten en niet schuren of knellen, en katoenen ondergoed en sokken.
• Draag schoenen waar je voeten niet te warm in worden, zoals sandalen of schoenen van linnen of leer.
• Draag slippers in ruimtes waar veel mensen op blote voeten lopen, zoals doucheruimtes en zwembaden.

Welke crème helpt tegen ringworm?

Een crème tegen schimmel koop je zonder recept bij de apotheek of drogist. Terbinafine, miconazol en clotrimazol werken volgens Thuisarts even goed. Terbinafine hoef je minder vaak en minder lang te smeren, en daarom is het in de huisartsenrichtlijn het middel van eerste keus bij ringworm. Smeren helpt bovendien om de schimmel niet aan anderen door te geven.

	Terbinafine-crème	Miconazol- of clotrimazol-crème
Hoe vaak smeren?	1 keer per dag	2 keer per dag
Hoe lang smeren?	Minstens 1 week. Is het dan nog niet over, smeer dan nog 1 week. Nooit langer dan 2 weken	Door tot de plekjes weg zijn, en daarna nog 1 week
Hoe lang duurt dat meestal?	1 tot 2 weken	2 tot 6 weken

Smeer de crème op de plek en 2 centimeter eromheen, want de schimmel zit vaak al in de huid rond de plek. Smeer dun, zodat de crème na het smeren niet meer te zien is. Lees altijd de bijsluiter van het middel dat je gebruikt voor de juiste hoeveelheid, of vraag het bij de apotheek.

Smeer geen zalf tegen jeuk op een schimmelplek. Een crème met een corticosteroïd erin, zoals hydrocortison, is geen zelfzorgmiddel bij een schimmelinfectie. De huisartsenrichtlijn is er terughoudend mee en ziet onvoldoende reden om zo’n combinatiecrème standaard aan te raden bij een schimmelinfectie, ook niet als de plek jeukt. De combinatie is alleen op recept te krijgen. Jeukt het erg, bespreek dat dan met je huisarts of apotheker.

Wanneer naar de huisarts?

Bel je overdag op een werkdag, dan bel je je eigen huisarts. In de avond, de nacht, het weekend of op een feestdag neem je contact op met de huisartsenpost bij jou in de buurt. Bij een schimmelplek is er bijna nooit haast. De huisartsenrichtlijn zegt dat je terugkomt als de plek na de hele behandeling niet genezen is. Of eerder, als de plek erger wordt.

Slik je pillen tegen schimmel? Dan zijn er vier klachten waarbij je dezelfde dag je huisarts of de huisartsenpost belt. Je huid en oogwit worden geel, je poep is lichtgrijs, je plas is bruin zoals sterke thee, of je hebt erge jeuk.

Dat kunnen tekenen zijn van een probleem met je lever. Je moet dan meteen stoppen met de pillen. Denk je aan andere bijwerkingen, bel dan op werkdagen je huisarts.

Ringworm op je hoofd of in je baard is anders

Zit de schimmel op het deel van je hoofd waar haar groeit, dan werkt een crème niet. Dat kan ook je hals of je kin zijn, dus ook de plek waar een baard groeit. Thuisarts is daar duidelijk over: crèmes en shampoo tegen schimmel werken niet goed bij hoofdschimmel, want daarvoor zit de schimmel te diep in de huid.

Je huisarts schrijft dan pillen tegen schimmel voor, meestal terbinafine-tabletten. Die slik je elke dag, meestal 4 weken. Maak alle pillen op en stop niet eerder, ook niet als de schimmel al weg is.

Hoofdschimmel gaat niet vanzelf over. Zonder behandeling kan het littekens geven en kale plekken die niet meer weggaan. Hoofdschimmel komt vooral voor bij kinderen van 4 tot en met 7 jaar. Herken je bij jezelf of je kind ronde plekken met velletjes tussen de haren, korstjes of afgebroken haren, maak dan een afspraak bij de huisarts.

Deel bij hoofdschimmel geen borstels, kammen, petten, mutsen, hoofddoeken, elastiekjes of handdoeken met anderen. Was kleding, beddengoed, petten, mutsen en hoofddoeken op 60 graden. Maak je kam of borstel regelmatig schoon: haal er eerst de haren en het vuil uit en maak hem daarna schoon met 70 procent alcohol.

Hoe gaat het verder?

Ringworm gaat meestal niet vanzelf over, of het duurt heel lang, en de plekken kunnen groter worden. Daarom kun je het beter wel behandelen. Smeer je met een crème, dan wordt je huid langzaam beter. Het kan soms weken duren voordat je huid helemaal hersteld is, ook als de schimmel zelf al weg is.

Huidschimmel kan terugkomen. Is dat zo, smeer dan opnieuw met dezelfde crème. Kreeg je pillen omdat de schimmel diep in je huid zat, en is de schimmel terug, bespreek dan met je huisarts of je opnieuw pillen nodig hebt. Je huid zonder zeep wassen, goed afdrogen en ruimzittende katoenen kleding dragen helpt om het niet opnieuw te krijgen.