Kalknagel
Van https://www.menselijklichaam.nl/algemeen/kalknagel/
Op deze pagina
Een kalknagel is een schimmel in je nagel. Thuisarts noemt dat een schimmelnagel; in medische taal heet het een onychomycose. Je nagel wordt dik en brokkelig en verkleurt naar wit-geel, groen of bruin, meestal eerst aan de zijkant. Het is niet gevaarlijk en behandelen hoeft niet, maar het gaat meestal ook niet vanzelf over.
In het kort
- Een kalknagel is een schimmelinfectie in de nagel van je teen of vinger. Thuisarts noemt het een schimmelnagel, artsen een onychomycose. Meestal verkleurt eerst de zijkant; daarna wordt de nagel dik en brokkelig, en soms laat hij los.
- Kalknagels zijn besmettelijk, bijvoorbeeld via de vloer van een zwembad of doucheruimte.
- Behandelen hoeft niet: het is niet gevaarlijk. Heb je er veel last van en wil je pillen tegen schimmel proberen, maak dan een afspraak bij je huisarts. Die pillen helpen bij ongeveer 6 van de 10 mensen. Het zijn wel sterke medicijnen, met bijwerkingen en wisselwerkingen, en ze mogen niet als je zwanger bent, zwanger wilt worden of borstvoeding geeft.
- Laser en lichttherapie werken niet. Van speciale nagellak tegen schimmel moet je veel minder verwachten dan van pillen, maar nutteloos is hij niet.
- Een crème tegen schimmel werkt niet op de nagel zelf. Heb je ook voetschimmel, dan helpt zo’n crème op die huid wél.
Wat is een kalknagel?
Bij een kalknagel zit er een schimmel in de nagel van je teen of je vinger. Thuisarts noemt dat een schimmelnagel en schrijft erbij dat mensen ze ook wel kalknagels noemen; in medische taal heet het een onychomycose. De naam kalknagel heeft niets met kalk te maken.
Een kalknagel is niet gevaarlijk. Dat schrijft Thuisarts met zoveel woorden, en het zegt erbij dat je er niets aan hoeft te doen. De huisartsenrichtlijn zegt hetzelfde: geen medische noodzaak om te behandelen. Het kan wel vervelend zijn en er niet mooi uitzien.
Hoe herken je een beginnende kalknagel?
Meestal begint het aan de zijkant van de nagel. Die krijgt een andere kleur, en pas daarna verkleurt de rest. Verder wordt de nagel dik en brokkelig, wit-geel, groen of bruin, en soms laat hij een stukje of helemaal los. Dik worden en loslaten komt meestal later. Je kunt een kalknagel aan één nagel hebben of aan meerdere tegelijk, en zowel aan je handen als aan je voeten.
Een verkleurde nagel is niet altijd een kalknagel. Een blauwe, paarse, zwarte of bruine plek kan bloed onder de nagel zijn, schrijft Thuisarts. Bijvoorbeeld na een harde klap, doordat je nagel klem heeft gezeten, of door druk van te kleine schoenen of van hardlopen. Heel soms komt zo’n plek door een moedervlek onder de nagel, en die moet je huisarts goed bekijken. Is je nagel donker verkleurd en weet je niet waardoor, maak dan een afspraak bij je huisarts.
Goed om te weten: heb je een kalknagel, dan kun je ook voetschimmel hebben. Je merkt dat aan losse velletjes en kleine scheurtjes in de huid tussen je tenen, of aan plekken met velletjes aan de onderkant of zijkant van je voet.
Hoe krijg je een kalknagel, en is hij besmettelijk?
Schimmels zitten overal, en bij iedereen op het lichaam. Meestal merk je daar niets van, want op je huid zit een vetlaagje dat je beschermt. Werkt die bescherming even minder goed, dan komt de schimmel in je huid en nagels en kan hij daar groeien. Thuisarts noemt als voorbeeld vaak lang douchen of lang in bad gaan, waardoor dat vetlaagje verdwijnt.
Kalknagels zijn besmettelijk. Je kunt ze van een ander krijgen en zelf doorgeven. De schimmel zit in velletjes die loslaten en bijvoorbeeld op de vloer van een zwembad, doucheruimte of sportzaal terechtkomen.
Wat kun je zelf doen?
De gewone aanpak bij een kalknagel is niet met medicijnen, maar met vijlen, een pedicure en gewone nagellak; zo zetten de huisartsenrichtlijn en Thuisarts het allebei neer. Heb je er veel last van en wil je pillen tegen schimmel proberen, maak dan een afspraak bij je huisarts.
- Vind je de nagel niet mooi? Gewone nagellak erover maakt het minder zichtbaar.
- Is de nagel dik of van vorm veranderd? Je kunt er zelf een laagje van afhalen met een vijltje of een eeltsteen, ook wel puimsteen genoemd. Een pedicure kan dat ook voor je doen.
- Zit de nagel los? Plak er een pleister over. Dat de nagel een stuk of helemaal loslaat, is niet erg.
- De nagel laten weghalen is niet nodig.
- Heb je naast de kalknagel ook voetschimmel? Smeer die huid dan met een crème tegen schimmel. Dat is iets anders dan een crème op de nagel: op de huid werkt zo’n middel wél.
Deze gewoontes maken de kalknagel niet erger, en ze helpen om er niet nog een te krijgen. Was je voeten zonder zeep, of spoel ze goed af als je toch zeep gebruikt. Droog ze daarna goed af, ook tussen je tenen. Draag katoenen sokken en trek elke dag schone aan. Draag schoenen waar je voeten niet te warm in worden, en liever geen dichte schoenen van rubber of plastic. Draag slippers in ruimtes waar mensen op blote voeten lopen, zoals doucheruimtes en zwembaden.
Wat werkt tegen een kalknagel en wat niet?
Pillen van de huisarts zijn de enige behandeling waarvan veel effect is aangetoond: bij ongeveer 6 van de 10 mensen gaan de kalknagels weg. Speciale nagellak tegen schimmel helpt veel minder vaak, maar is het alternatief als pillen niet kunnen. Crèmes op de nagel, laserbehandeling en lichttherapie helpen niet goed. Behandelen hoeft trouwens niet: een kalknagel is niet gevaarlijk.
Pillen van de huisarts
Je huisarts kan pillen tegen schimmel voorschrijven: itraconazol of terbinafine. Bij ongeveer 6 van de 10 mensen die deze pillen slikken, gaan de kalknagels weg, schrijft Thuisarts. Voor een teennagel slik je ze meestal 3 maanden, voor een vingernagel meestal 6 weken. Maak de kuur af, ook als de nagel er eerder al beter uitziet.
Deze pillen zijn sterke medicijnen. Drie dingen om te weten voordat je eraan begint, alle drie van Thuisarts:
- Je mag ze niet slikken als je zwanger bent, zwanger wilt worden of borstvoeding geeft.
- Ze kunnen ervoor zorgen dat andere medicijnen niet goed meer werken, bijvoorbeeld bloedverdunners en sommige medicijnen tegen depressie, hoog cholesterol of ziektes van je hart. Gebruik je die, bespreek dat dan met je huisarts.
- Je kunt er misselijk van worden, moeten overgeven of diarree krijgen. Dat gaat meestal na een paar dagen over. Blijft het, bespreek dan met je huisarts of je moet stoppen.
Ook als de behandeling is aangeslagen, kan een kalknagel terugkomen. De huisartsenrichtlijn houdt aan dat dat bij 20 tot 30 procent van de mensen gebeurt. Dezelfde gewoontes die de kalknagel niet erger maken, voeten goed drogen en schone katoenen sokken, helpen ook om hem niet opnieuw te krijgen.
En ook als de pillen aanslaan, duurt het nog een paar maanden voordat je het ziet. Een nagel groeit heel langzaam: de gezonde nagel moet er eerst uit groeien, en bij een teennagel duurt dat langer dan bij een vingernagel.
Nagellak met een middel tegen schimmel
Hier zeggen de twee bronnen net iets anders, en dat verschil is de moeite waard.
Thuisarts schrijft dat speciale nagellak tegen schimmel niet goed werkt, omdat de schimmel te diep in de nagel zit. De huisartsenrichtlijn noemt zo’n nagellak wel als alternatief, voor mensen die de pillen niet kunnen of willen slikken: veel minder effectief dan pillen, maar met nauwelijks bijwerkingen.
De richtlijn zet de twee naast elkaar in dezelfde tabel. Bij de pillen gaat de kalknagel bij 50 tot 75 procent van de mensen weg. Bij de nagellak bij ongeveer 17 procent. Van nagellak moet je dus veel minder verwachten dan van pillen, en nutteloos is het niet.
Één ding moet je weten voordat je aan zo’n nagellak begint: gebruik je bloedverdunners, vraag dan eerst je apotheker of deze nagellak mag. Bij een deel van de bloedverdunners, de zogeheten vitamine K-antagonisten, mag miconazol nagellak namelijk niet. Dat staat in de huisartsenrichtlijn.
Wat niet werkt
Naar deze drie behandelingen is onderzoek gedaan en ze helpen niet goed, schrijft Thuisarts:
- crèmes tegen schimmel op de nagel
- lichttherapie, waarbij de nagel met een speciale lamp wordt behandeld
- laserbehandeling, met een sterke lichtstraal
De huisartsenrichtlijn noemt laser- en lichttherapie letterlijk niet effectief bij kalknagels.
Let op het verschil met voetschimmel: een crème werkt niet op de nagel, maar op de húid tussen je tenen wel. Heb je allebei, dan is die crème dus zinvol voor je voeten.
Wanneer naar de huisarts?
Maak een afspraak met je huisarts als:
- je veel last hebt van de kalknagel en wilt bespreken of pillen iets voor je zijn
- je niet zeker weet of de verkleuring van je nagel door een schimmel komt
- de nagel pijn doet
- je diabetes hebt, want dan let je huisarts extra op je voeten
- je afweer minder goed werkt, bijvoorbeeld door een ziekte of door medicijnen
- je pillen tegen schimmel slikt en denkt dat je last hebt van bijwerkingen
Wordt je nagel of de huid eromheen roder, donkerder, warmer en pijnlijker, of krijg je er koorts bij? Bel dan dezelfde dag je huisarts of de huisartsen-spoedpost.
Slik je pillen tegen schimmel, dan kom je na de kuur terug voor controle. Soms moet je ze langer slikken.
Let op! Slik je pillen tegen schimmel en word je geel aan je huid of oogwit, krijg je jeuk, wordt je plas bruin als sterke thee of je poep lichtgrijs? Bel dan dezelfde dag je huisarts of de huisartsen-spoedpost, en stop meteen met de pillen. Dit kan wijzen op een probleem met je lever. Dat komt weinig voor. Het is wel een van de redenen om goed na te denken voordat je aan deze pillen begint.
Veelgestelde vragen
Gaat een kalknagel vanzelf over?
Meestal niet. Heb je er verder geen last van, dan is dat ook niet erg: een kalknagel is niet gevaarlijk en behandelen hoeft niet. Wil je er wel iets aan doen, bespreek dan met je huisarts of pillen tegen schimmel iets voor je zijn.
Hoe lang moet je die speciale nagellak gebruiken?
Veel langer dan de pillen, en hij helpt ook minder vaak: de huisartsenrichtlijn houdt een half jaar tot een jaar aan, tot er een gezonde nagel is uitgegroeid. Dat komt doordat nagels heel langzaam groeien, en bij een teennagel gaat dat langzamer dan bij een vingernagel. Bespreek met je huisarts of apotheker of dit iets voor je is.
Kun je een kalknagel krijgen door gellak of kunstnagels?
Daar doen Thuisarts en de huisartsenrichtlijn geen uitspraak over. Wat ze wel zeggen: de schimmel krijgt kans als de beschermende vetlaag van je huid weg is, bijvoorbeeld door vaak lang douchen of lang in bad gaan. Twijfel je over je eigen nagels, laat ze dan bekijken door je huisarts.
Helpt azijn, tea tree olie of een ander huismiddel?
Thuisarts en de huisartsenrichtlijn noemen geen huismiddel dat werkt. Wat er wel in staat: crèmes op de nagel, lichttherapie en laserbehandeling zijn onderzocht en helpen niet goed. Voor de pillen is wel bewijs: die helpen bij ongeveer 6 van de 10 mensen. Van speciale nagellak moet je veel minder verwachten, maar nutteloos is hij niet.
Kan ik met een kalknagel naar het zwembad?
Thuisarts en de huisartsenrichtlijn verbieden het niet, maar je kunt de schimmel wel doorgeven: die zit in velletjes die loslaten en op de vloer terechtkomen. De huisartsenrichtlijn noemt gemeenschappelijke kleedkamers, doucheruimtes en zwembaden ook andersom, als plek waar je een kalknagel kunt oplopen. Draag dus badslippers, en droog je voeten daarna goed af.
Was dit artikel nuttig?
