Cyanose

Cyanose is een blauwe of paarse verkleuring van de huid. Het kan optreden aan de vingertoppen, de lippen, in het gezicht, en in ernstige gevallen kunnen de gehele huid en de slijmvliezen een blauwe kleur aannemen.

De blauwe verkleuring berust op een verkleuring van het bloed, die door de huid heen zichtbaar is.

Vers bloed met aan bloedkleurstof (hemoglobine) gebonden zuurstof wordt door de slagaderen naar de organen getransporteerd. Door de zuurstof krijgt het een lichtrode kleur. In de organen wordt de zuurstof ingeruild tegen kooldioxyde, dat via de aderen weer naar het hart en de longen wordt teruggeleid.

Zolang het kooldioxyde niet is afgegeven en nog geen nieuwe zuurstof is opgenomen, heeft het ‘verbruikte’ bloed een blauwachtige kleur.

Te veel kooldioxyde

Het verschijnsel van de blauwe verkleuring treedt op wanneer het rode bloed in de slagaderen te veel kooldioxyde bevat. Dit gebeurt wanneer het proces van gasuitwisseling in de longen (kooldioxyde voor zuurstof) niet optimaal verloopt, of wanneer arterieel en veneus bloed zich met elkaar vermengen.

Waardoor wordt cyanose veroorzaakt?

Cyanose is een symptoom dat bij verschillende aandoeningen en in verschillende situaties kan optreden.

Hartaandoeningen
Cyanose duidt bijvoorbeeld op een hartaandoening of een aangeboren klepgebrek. Het is ook een kenmerkend verschijnsel bij hartfalen (decompensatio cordis).

Longaandoeningen
Cyanose kan ook op een longaandoening wijzen, waarbij de gasuitwisseling gestoord is. Een typerend voorbeeld daarvoor is longemfyseem dat bij chronische longaandoeningen kan ontstaan.

Polycytemie
Bij polycytemie is van een geheel ander mechanisme sprake. Bij deze ziekte vermenigvuldigen de rode bloedcellen zich zo sterk dat het bloed indikt, hetgeen een blauwachtige verkleuring van de huid tot gevolg heeft. Dit is een ernstige vorm van cyanose, omdat als gevolg daarvan verhoogde bloeddruk, trombose of hartfalen kunnen ontstaan.

Vaataandoeningen
In het perifere deel van het vaatbed (o.a. vingers en tenen) kunnen ook stoornissen optreden van de spanning in de vaatwanden. Deze stoornissen hebben een vernauwing van de slagaderen en een verwijding van de aderen tot gevolg. Daardoor wordt de terug stroming van het bloed naar hart en longen bemoeilijkt. Dit veroorzaakt vooral symptomen aan handen en voeten. Deze vorm van cyanose kan ook optreden wanneer het koud is.

Bij meisjes en jonge vrouwen doet zich een speciaal soort vaataandoening voor, waarbij cyanose ontstaat. Op de onderbenen van deze vrouwen ontstaan onduidelijk begrensde of gevlekte blauwe verkleuringen. Deze aandoening gaat vaak gepaard met hormonale stoornissen en overgewicht.

Bij pasgeborenen
Ook bij pasgeborenen kan cyanose optreden die dan wordt veroorzaakt door het nog niet goed op gang komen van de ademhaling.

‘Dunne lucht’
Wanneer men langere tijd op grote hoogte verblijft kan eveneens cyanose optreden. Dit berust echter op een zinvol compensatiemechanisme van het lichaam, waarbij het aantal rode bloedcellen toeneemt (polyglobulie). Het is ongevaarlijk en hoeft dan ook niet speciaal te worden behandeld. Sommige topsporters trainen op grote hoogte in de bergen om op deze wijze extra vermogen tot zuurstoftransport te kweken (hoogtetraining).